Repetitorluq nə dərəcədə lazımlıdır və hansı üstünlükləri var??
Repetitorluq şagirdə fərdi şəkildə dərs keçmək prosesidir. Bu zaman müəllim yalnız bir şagirdlə məşğul olur və bütün diqqətini onun üzərində cəmləyir. Məktəbdə bəzi mövzular sürətlə keçilir. Hər şagird eyni tempdə qavraya bilmir. Nəticədə boşluqlar yaranır, şagird mövzunu tam anlamadan növbəti mövzuya keçir.
Repetitorluğun əsas məqsədi məhz bu boşluqları aradan qaldırmaqdır. Şagirdin başa düşmədiyi mövzular yenidən izah edilir, tapşırıqlar birlikdə həll olunur. Mövzu tam mənimsənilənə qədər üzərində işlənir. Repetitor həm də imtahanlara hazırlıq prosesində böyük rol oynayır. Repetitorla məktəb müəllimi arasındakı incə fərq var. Müəllim sinifdə bütün şagirdlərə eyni anda dərs deyir, repetitor isə yalnız bir şagirdə fərdi yanaşma göstərir.
Fərdi yanaşma sayəsində repetitor şagirdin zəif və güclü tərəflərini müəyyən edir. Dərs prosesini buna uyğun qurur. Bu da təhsildə daha effektiv nəticə əldə etməyə imkan yaradır. Ənənəvi repetitorluq üz-üzə dərs formasında keçirilir. Bu zaman repetitor ya şagirdin evinə gedir, ya da şagird repetitorun yanına gəlir.
Bu format uzun illərdir istifadə olunur. Hələ də öz aktuallığını qoruyur. Üz-üzə dərsin üstünlüyü ondadır ki, müəllim şagirdin üz ifadəsini, davranışını, diqqətini dərhal görə bilir. Şagirdin mövzunu başa düşüb-düşmədiyini anlamaq daha asan olur. Əgər şagird çətinlik çəkirsə, müəllim bunu dərhal hiss edir və mövzunu fərqli şəkildə izah edir. Canlı ünsiyyət şagirdin dərsə marağını artırır. Sual vermək, fikir bildirmək daha rahat olur. Bu da dərsin keyfiyyətini yüksəldir.
Repetitorluğa maraq niyə artıb?
Son illərdə repetitorluğa marağın sürətlə artmasının əsas səbəblərindən biri məktəb proqramlarının əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli ağırlaşmasıdır. Mövzular daha dərindir, tapşırıqlar daha mürəkkəbdir. Şagirdlərdən daha yüksək nəticə gözlənilir. Sinifdə müəllim bir mövzunu izah etsə də, hər şagirdin qavrama sürəti eyni olmur. Bəziləri dərhal anlayır, bəziləri isə geri qalır və sual verməyə çəkinir. Nəticədə şagird mövzunu tam qavramadan növbəti mövzuya keçilir. Bu da boşluqlar yaradır. Valideynlər bu boşluqları görür və övladlarının geridə qalmasını istəmir. Onlar düşünür ki, əlavə dəstək olmasa, uşağın gələcək nəticələri risk altına düşə bilər. Bu səbəbdən repetitorluğa müraciət edirlər. Çünki fərdi dərs zamanı şagird öz suallarını rahat verir, müəllim də mövzunu onun səviyyəsinə uyğun şəkildə izah edir. Bu, şagirdin özünə inamını artırır və dərsə marağını yüksəldir.
Təhsil sistemi və rəqabət
Müasir təhsil sistemində rəqabət çox yüksəkdir. Hamı daha yaxşı məktəbə, daha prestijli universitetə daxil olmaq istəyir. Bu isə imtahanlarda yüksək bal toplamağı zəruri edir. Bir bal fərqi belə şagirdin həyat yolunu dəyişə bilər. Bunu anlayan valideynlər risk etmək istəmir və övladlarının rəqiblərindən geri qalmasını qəbul etmir. Məktəbdə verilən biliklər bəzən kifayət etmir. Şagird mövzunu tam mənimsəyə bilmir. Repetitor burada vacib rol oynayır. Fərdi yanaşma sayəsində şagirdin zəif tərəfləri müəyyən edilir və məhz həmin sahələr üzərində işlənilir. Bu isə nəticələrin yüksəlməsinə birbaşa təsir göstərir. Valideynlər də bunu gördükdə repetitorluğun əhəmiyyətinə daha çox inanır.
Valideyn gözləntiləri
Valideynlər övladlarının gələcəyini təmin etmək üçün böyük səylər göstərir. Onlar düşünür ki, əlavə dərsə pul xərcləyirlərsə, bunun mütləq qarşılığı olmalıdır. Yəni nəticə gözləyirlər. Bu gözlənti repetitor üzərində ciddi məsuliyyət yaradır. Valideynlər uşağın qiymətlərinin qalxmasını, imtahan nəticələrinin yaxşılaşmasını istəyir. Əgər gözlənilən nəticə alınmasa, narazılıq yaranır və suallar ortaya çıxır. Bu da repetitorun işinə daha ciddi yanaşmasına səbəb olur. Çünki valideyn etibar edir və bu etibarı doğrultmaq lazımdır. Məhz bu səbəbdən repetitorluq artıq sadəcə dərs keçmək deyil, nəticəyə fokuslanan bir sahəyə çevrilib. Valideynlər üçün əsas olan uşağın real inkişafıdır. Bu da repetitorluğa marağı daha da artırır.
Repetitorluqla real qazanc mümkündürmü?
Bəli, repetitorluqla real qazanc əldə etmək mümkündür. Amma bu, hər kəs üçün avtomatik baş verən bir proses deyil. Qazancın səviyyəsi birbaşa repetitorun biliyindən, mövzunu izah etmə bacarığından, şagirdlə ünsiyyətindən və əldə etdiyi nəticələrdən asılıdır. Sadəcə dərs keçmək kifayət etmir, şagirdin inkişafı görünməlidir. Valideynlər nəticə gördükcə repetitora daha çox etibar edir. Başqalarına da tövsiyə edir. Bu da yeni şagirdlərin gəlməsinə səbəb olur. Öz işini sevən, məsuliyyətlə yanaşan, daim öz üzərində işləyən repetitorlar zamanla yaxşı gəlir əldə edə bilir. Burada əsas məsələ səbrli olmaq və tələsməməkdir. İlk aylarda qazanc aşağı ola bilər. Amma zaman keçdikcə ad qazanılır və gəlir artır.
Aylıq gəlir potensialı
Repetitorluqda aylıq gəlir bir neçə amildən asılıdır. Orta hesabla bir dərsin qiyməti 15-40 manat arasında dəyişir. Bu qiymət repetitorun təcrübəsinə, keçdiyi fənnə və dərsin formatına görə fərqlənə bilər. Məsələn, imtahanlara hazırlıq dərsləri adətən daha yüksək qiymətləndirilir. Əgər bir repetitor gün ərzində 4 şagird qəbul edirsə, ay sonunda 1500-3000 manat arası gəlir əldə edə bilər. Təcrübəli repetitorlar isə daha yüksək qiymət tələb edir və daha çox qazanır. Onlar artıq bazarda tanınır, nəticələri ilə seçilir. Şagird tapmaqda çətinlik çəkmirlər. Bu mərhələyə gəlmək üçün isə uzun müddət səbr və zəhmət tələb olunur.
Şagird sayı təsiri
Şagird sayı artdıqca qazanc da artır. Amma burada balansı qorumaq çox vacibdir. Həddindən artıq çox şagird qəbul edildikdə dərslərin keyfiyyəti aşağı düşə bilər. Repetitor hər şagirdə lazımi diqqəti ayıra bilməz. Bu da nəticələrə mənfi təsir göstərər. Nəticələr zəiflədikcə valideyn narazı qalır və şagird sayı azala bilər. Ona görə də əsas məqsəd çox şagird yox, keyfiyyətli dərs keçmək olmalıdır. Az sayda şagirdlə işləyib yaxşı nəticə əldə etmək uzunmüddətli qazanc üçün daha sağlam yoldur. Çünki razı qalan valideynlər səni başqalarına tövsiyə edəcək. Bu da yeni şagirdlərin gəlməsinə səbəb olacaq.
Hansı fənlər daha çox qazandırır?
Əslində bütün fənlər üzrə repetitorluqla qazanc əldə etmək mümkündür. Amma reallıq göstərir ki, bəzi fənlər digərlərinə nisbətən daha çox tələb görür. Bunun əsas səbəbi həmin fənlərin şagirdlər üçün çətin olması və məktəbdə tam mənimsənilməməsidir. Valideynlər xüsusilə imtahan nəticələrinə birbaşa təsir edən dərslərə daha çox diqqət yetirir. Ona görə də bu sahələrdə çalışan repetitorlar daha çox müraciət alır və nəticədə gəlir imkanları da artır. Hər fənnin öz auditoriyası var. Amma bəzi dərslər daim ön planda qalır. Bu da həmin sahədə çalışan repetitorların işini daha stabil və gəlirli edir.
Riyaziyyat və fizika
Riyaziyyat və fizika ən çox tələb olunan fənlər sırasındadır. Şagirdlərin böyük əksəriyyəti bu dərslərdə çətinlik çəkir. Mövzular mürəkkəbdir, hesablama tələb edir və diqqət tələb edən prosesdir. Sinifdə müəllim mövzunu izah etsə də, hər şagird eyni səviyyədə qavraya bilmir. Bu zaman əlavə dəstəyə ehtiyac yaranır. Yaxşı izah edən, mövzunu sadə dillə çatdıran repetitorlar daim şagird tapır. Valideynlər də bu fənlər üzrə övladlarının geridə qalmasını istəmir və əlavə dərsə üstünlük verir. Nəticədə riyaziyyat və fizika üzrə repetitorluq həm davamlı, həm də gəlir baxımından sərfəli sahəyə çevrilir.
İngilis dili
İngilis dili müasir dövrdə çox vacib bacarıq sayılır. Xaricdə təhsil almaq, beynəlxalq şirkətlərdə işləmək, müxtəlif kurslara qatılmaq üçün ingilis dili biliyi əsas şərtlərdən biridir. Valideynlər uşaqlarının erkən yaşdan bu dili öyrənməsinə xüsusi önəm verir. Məktəbdə verilən dərslər bəzən kifayət etmir. Əlavə məşğələyə ehtiyac yaranır. İngilis dili üzrə çalışan repetitorlar bu boşluğu doldurur. Xüsusilə danışıq bacarığını inkişaf etdirən, praktiki yanaşma tətbiq edən repetitorlara tələbat daha çox olur. Bu sahədə yaxşı nəticə göstərən repetitorlar stabil şagird axını əldə edir və yüksək gəlir qazana bilir.
Repetitorluğun üstünlükləri
Repetitorluğun ən böyük üstünlüklərindən biri insanın öz işinə nəzarət edə bilməsidir. Burada sən başqasının verdiyi tapşırıqlarla deyil, öz planına uyğun hərəkət edirsən. Hansı saatda dərs keçəcəyinə, neçə şagird qəbul edəcəyinə və hansı günlər işləyəcəyinə özün qərar verirsən. Bu isə insanın həm şəxsi həyatını, həm də işini balansda saxlamağına kömək edir. Əgər başqa bir işin varsa, repetitorluğu əlavə qazanc mənbəyi kimi də istifadə edə bilərsən. Tələbə olanlar üçün də bu sahə çox uyğundur. Çünki dərs cədvəlinə uyğun vaxt seçmək mümkündür. Repetitorluq insana azadlıq hissi verir və bu da işə olan motivasiyanı artırır. Öz vaxtını idarə etmək bacarığı həm rahatlıq yaradır, həm də insanı daha məsuliyyətli edir.
Sərbəst qrafik
Repetitorluqda ən çox sevilən tərəflərdən biri sərbəst vaxt planlamasıdır. İstədiyin saatda dərs keçirə bilərsən. Səhər, günorta və ya axşam fərqi yoxdur, seçim sənindir. Əgər bir gün işləmək istəmirsənsə, dərs planını dəyişə bilərsən. Bu azadlıq insanı sıxmır və işdən yorulma hissini azaldır. Digər sahələrdə saat məhdudiyyəti olur. Amma repetitorluqda bu problem yoxdur. Hər kəs öz həyat tərzinə uyğun vaxt seçə bilər. Bu da ailəsi olanlar üçün böyük üstünlükdür. Uşaqlarla vaxt keçirmək, şəxsi işləri həll etmək üçün rahat şərait yaranır.
Evdən işləmək
Onlayn dərslərin yayılması ilə repetitorluq daha da rahat hala gəlib. Artıq evdən çıxmadan da dərs keçmək mümkündür. Bu isə həm vaxta, həm də xərclərə qənaət deməkdir. Yol xərci yoxdur, tıxac problemi yaşanmır və vaxt itkisi olmur. Ev şəraitində işləmək insanı daha rahat edir. Öz mühitində olmaq dərs zamanı stressi azaldır və diqqəti artırır. Başqa şəhərdə yaşayan şagirdlərlə də işləmək imkanı yaranır. Bu isə şagird sayını artırmağa kömək edir. Beləliklə, repetitorluq həm rahat, həm də əlçatan bir iş formasına çevrilir.
Repetitor olmaq üçün nə lazımdır?
Repetitor olmaq üçün təkcə fənni bilmək kifayət etmir. Bilik vacib şərtdir, amma bu işin yalnız bir hissəsidir. Əslində repetitorluq həm də ünsiyyət bacarığı, səbr və məsuliyyət tələb edən bir sahədir. Şagirdlə düzgün əlaqə qurmaq, onu başa düşmək və ehtiyaclarına uyğun yanaşmaq çox önəmlidir. Hər şagird fərqlidir, kimisi tez anlayır, kimisi isə mövzunu dəfələrlə izah etməyi tələb edir. Bu zaman səbirli olmaq, əsəbləşməmək və şagirdi ruhdan salmamaq əsas şərtdir. Repetitor özünü daim inkişaf etdirməlidir, yeni metodlar öyrənməli, proqram dəyişikliklərini izləməlidir. Çünki təhsil sahəsi daim yenilənir və bu yeniliklərdən xəbərsiz olmaq şagirdin nəticəsinə mənfi təsir göstərə bilər. Məsuliyyət hissi də çox vacibdir. Şagirdin gələcəyi müəyyən mənada repetitorun əlində olur. Bu da işi daha ciddi yanaşmağı tələb edir.
Bilik və ünsiyyət
Mövzunu bilmək azdır, onu sadə və başa düşülən şəkildə izah etməyi bacarmalısan. Bəzən çox bilən müəllim mövzunu qarışıq izah edir və şagird daha da çaşır. Yaxşı repetitor isə mövzunu şagirdin səviyyəsinə uyğunlaşdırır. Çətin anlayışları sadə dillə izah edir. Nümunələr verir və şagirdin fikrini cəmləməsinə kömək edir. Ünsiyyət bacarığı burada əsas rol oynayır. Şagird özünü rahat hiss etməlidir ki, sual verə bilsin. Əgər şagird qorxursa və ya utanırsa, bu artıq problemdir. Repetitor şagirdlə dostyana münasibət qurmalıdır. Onu dinləməli və problemlərini anlamalıdır. Yaxşı ünsiyyət nəticələrin yüksəlməsinə birbaşa təsir göstərir. Çünki şagird özünü dəyərli hiss etdikdə dərsə daha ciddi yanaşır.
Repetitorluq əsas iş ola bilərmi?
Bəli, repetitorluq əsas iş ola bilər. Bir çox insan artıq bu sahəni əsas gəlir mənbəyi kimi seçib. Əgər kifayət qədər şagirdin varsa və dərsləri düzgün planlaşdırırsansa, bu sahədən stabil gəlir əldə etmək mümkündür. Əsas məsələ davamlılıqdır. Şagirdlərin sayını qorumaq, nəticələri yaxşı saxlamaq və valideyn etibarını itirməmək lazımdır. Repetitorluq əsas iş olduqda insan bütün diqqətini bu sahəyə yönəldə bilir. Bu da dərslərin keyfiyyətini artırır. Öz üzərində daha çox işləmək imkanı yaranır. Kurslar, seminarlar, yeni metodlar öyrənmək üçün vaxt tapılır. Nəticədə həm peşəkarlıq artır, həm də qazanc yüksəlir. Bir çox repetitor artıq başqa işlə məşğul olmur və yalnız bu sahədən dolanır. Bu isə göstərir ki, repetitorluq düzgün qurulduqda əsas iş kimi kifayət qədər effektivdir.
Kimlər üçün uyğundur?
Repetitorluq hər kəs üçün uyğun sahə deyil. Bu işi sevərək edənlər daha uğurlu olur. Səbirli insanlar üçün bu sahə çox uyğundur. Çünki hər şagird dərsi eyni sürətlə qavramır. Bəzən mövzunu dəfələrlə izah etmək lazım gəlir. Əgər tez əsəbləşən birisənsə, bu sahədə çətinlik çəkə bilərsən. İzah etməyi sevən insanlar üçün repetitorluq ideal seçimdir. Mövzunu başqasına öyrətməkdən zövq alanlar bu işdə daha rahat olur. Ünsiyyət bacarığı olanlar da bu sahədə üstünlük qazanır. Şagirdlə düzgün münasibət qurmaq, onu motivasiya etmək və ruhlandırmaq çox vacibdir. Əgər insanlarla işləməyi sevirsənsə, onların inkişafına töhfə vermək səni xoşbəxt edirsə, repetitorluq sənin üçün uyğun sahə ola bilər.
