Rəqəmsal marketinq mütəxəssisi olmaq üçün haradan başlamalıyıq?

Rəqəmsal marketinq mütəxəssisi internet üzərindən məhsul və xidmətləri tanıdan şəxsdir. Yəni bir şirkətin, brendin və ya şəxsin özünü onlayn mühitdə insanlara təqdim etməsidir. Buraya sosial media platformaları, axtarış motorları, e-mail göndərişləri, veb saytlar və mobil tətbiqlər daxildir. İnsanlar artıq məlumatı, məhsulu və xidməti ilk növbədə internetdə axtarır. Məhz buna görə də rəqəmsal marketinq bu qədər önəmli hala gəlib.
Bu sahə şirkətlərə öz auditoriyasını daha yaxşı tanımaq imkanı verir. Bu da marketinq strategiyasını daha düzgün qurmağa kömək edir. Rəqəmsal marketinq həm kiçik bizneslər, həm də böyük şirkətlər üçün əlçatandır. Böyük büdcələrə ehtiyac olmadan da insanlara çatmaq mümkündür.
Ən önəmlisi isə odur ki, rəqəmsal marketinq ölçülə biləndir. Yəni etdiyin işin nəticəsini konkret rəqəmlərlə görə bilirsən. Bu da hansı strategiyanın işlədiyini, hansının işləmədiyini anlamağa imkan verir. Nəticəyə görə dəyişiklik etmək, kampaniyanı təkmilləşdirmək mümkündür.
Ənənəvi marketinq dedikdə televiziya reklamları, radio elanları, qəzet və jurnal reklamları nəzərdə tutulur. Bu üsullarda reklam verən şəxs nəticəni dəqiq ölçə bilmir. Yəni reklamı neçə nəfərin gördüyünü, neçə nəfərin maraq göstərdiyini bilmək çətin olur. Bu isə büdcənin səmərəsiz xərclənməsinə səbəb ola bilər.
Rəqəmsal marketinqdə isə vəziyyət tam fərqlidir. Burada hər şey statistikaya əsaslanır. Digər bir fərq sürətlə bağlıdır. Ənənəvi marketinqdə bir reklamın hazırlanması və yayımlanması zaman alır. Rəqəmsal marketinqdə isə bir neçə dəqiqə ərzində kampaniya qurmaq mümkündür. İstənilən an dəyişiklik etmək, mətnləri yeniləmək, şəkilləri dəyişmək olar. Bu çeviklik böyük üstünlükdür.

Bu sahəyə girmək üçün hansı bacarıqlar lazımdır?

Rəqəmsal marketinq sahəsinə daxil olmaq istəyənlərin çoxu düşünür ki, yalnız texniki biliklər kifayətdir. Əslində isə bu sahədə uğur qazanmaq üçün şəxsi xüsusiyyətlər ən az texniki biliklər qədər vacibdir. Çünki sən təkcə kompüter qarşısında işləmirsən, həm də insanlarla ünsiyyətdə olursan. Onların davranışlarını anlayırsan, ehtiyaclarını hiss edirsən və qərarlarına təsir göstərməyə çalışırsan. Bu sahə həm məntiq, həm də insan psixologiyası üzərində qurulub. Ona görə də özünü inkişaf etdirmək istəyirsənsə, yalnız proqramları öyrənməklə kifayətlənmə, öz düşüncə tərzini və ünsiyyət bacarıqlarını da gücləndir.
Rəqəmsal marketinq mütəxəssisi olmaq istəyən şəxs öyrənməyə açıq olmalıdır. Çünki bu sahə sürətlə dəyişir, hər zaman yeni alətlər, yeni yanaşmalar ortaya çıxır. Daim araşdıran, sual verən, nəticələri analiz edən insanlar bu sahədə daha tez irəliləyir. Səhvlərdən qorxmamaq da çox vacibdir. Çünki öyrənmə prosesi məhz səhvlərlə formalaşır. Hər uğursuz kampaniya sənə yeni dərs verir və səni daha güclü edir.

Analitik düşüncə

Analitik düşüncə rəqəmsal marketinqdə ən vacib bacarıqlardan biridir. Çünki burada hər şey ölçülə biləndir. Baxış sayı, klik sayı, satış faizi, istifadəçi davranışları sənə real vəziyyəti göstərir. Bu rəqəmlərə baxıb düzgün nəticə çıxarmağı bacarmalısan. Sadəcə baxmaq yetərli deyil, bu məlumatların nə demək istədiyini anlamaq lazımdır.
Məsələn, reklam kampaniyan işə düşür, amma satış artmır. Burada sual yaranır: problem haradadır? Məhsulun təqdimatındadır, yoxsa auditoriya düzgün seçilməyib? Bu suallara cavab tapmaq üçün analitik düşüncə işə düşür. Rəqəmləri müqayisə edirsən, fərqləri görürsən, səbəbləri araşdırırsan və nəticəyə gəlirsən.
Analitik düşüncə həm də səbr tələb edir. Çünki hər nəticə dərhal ortaya çıxmır. Bəzən bir kampaniyanın təsiri günlər sonra görünür. Bu zaman tələsmədən məlumatları toplamaq, düzgün təhlil etmək və qərar vermək lazımdır. Bu bacarığı inkişaf etdirmək üçün real layihələr üzərində işləmək çox faydalıdır. Öz səhifəni aç, test reklamlar ver, nəticələri analiz et və nəyi necə yaxşılaşdıracağını düşün.

Yaradıcılıq və ideya istehsalı

Rəqəmsal məkanda hər gün minlərlə reklam paylaşılır. İnsanlar artıq eyni tip mətnləri, eyni şəkilləri görəndə reaksiya vermir. Ona görə də bu sahədə yaradıcılıq çox önəmlidir. Sənin paylaşdığın kontent digərlərindən fərqlənməlidir. İnsan onu görəndə dayanmalı, oxumalı, maraqlanmalıdır.
Yaradıcılıq təkcə dizaynla bağlı deyil. Mətn yazarkən də fərqli yanaşma lazımdır. Sual verən başlıqlar, insanın probleminə toxunan cümlələr, real həyat nümunələri hər zaman daha çox diqqət çəkir. Burada əsas məsələ özünü qarşı tərəfin yerinə qoymaqdır. Yaradıcılıq sonradan da inkişaf etdirilə bilər. Çox oxumaq, fərqli sahələrdən xəbərdar olmaq, insanlarla söhbət etmək bu bacarığı gücləndirir. Hər gördüyün reklamı analiz et.

Ünsiyyət və təqdimat bacarığı

Rəqəmsal marketinqdə tək işləmək nadir hallarda olur. Adətən komandada olursan, müştəri ilə danışırsan, rəhbərliyə hesabat verirsən. Bu zaman fikrini aydın, başa düşülən formada ifadə etmək çox önəmlidir. Sən nə etdiyini, niyə etdiyini və hansı nəticə gözlədiyini qarşı tərəfə izah etməyi bacarmalısan. Müştəri ilə danışarkən texniki terminlərdən çox istifadə etmək bəzən problemlər yaradır. Çünki qarşı tərəf hər şeyi başa düşməyə bilər. Ona görə də sadə dillə izah etmək, nəticələri real nümunələrlə göstərmək daha effektivdir. Bu, həm etibar yaradır, həm də səni peşəkar kimi göstərir.
Komanda daxilində də ünsiyyət çox vacibdir. Dizaynerlə, məzmun yazarı ilə, proqramçı ilə düzgün əlaqə qurmasan, işin keyfiyyəti aşağı düşə bilər. Hamının fikrini dinləmək, öz fikrini sakit və mədəni formada bildirmək bu sahədə səni fərqləndirəcək. Ünsiyyət bacarığını inkişaf etdirmək üçün daha çox insanla danış, təqdimatlar et, fikirlərini paylaş. Hər danışıq səni bir az da irəli aparacaq. Bu bacarıq təkcə işdə deyil, həyatın hər sahəsində sənə kömək edəcək.

Texniki biliklər hansılardır?

Rəqəmsal marketinqdə uğurlu olmaq üçün texniki biliklər mütləqdir. Bu sahənin əsas dayağı məhz texniki tərəfdir. Çünki sən ideya yarada, yaxşı mətn yaza bilərsən. Amma bu ideyaları düzgün alətlərlə tətbiq etməsən nəticə əldə edə bilməzsən. Texniki biliklər sənə nəyi, necə və harada edəcəyini göstərir. Bu biliklər sayəsində kampaniyalarını ölçə bilir, nəticələri izləyir və doğru qərarlar verirsən.
Texniki biliklər sənə sərbəstlik verir. Yəni başqasına bağlı qalmadan öz reklamını qura, saytını optimallaşdıra, sosial media hesablarını peşəkar şəkildə idarə edə bilirsən. Bu da səni iş bazarında daha dəyərli edir. Şirkətlər elə insan axtarır ki, həm düşünə bilsin, həm də texniki işləri bacarsın. Buna görə də bu bilikləri öyrənmək sənin üçün böyük üstünlükdür.
Texniki biliklər bir gündə öyrənilmir. Zamanla, təcrübə ilə formalaşır. Səhvlər edəcəksən, bəzi kampaniyalar uğursuz olacaq, amma məhz bu proses səni gücləndirəcək. Əsas odur ki, hər etdiyindən dərs çıxarasan və özünü inkişaf etdirməyə davam edəsən.

SEO bilikləri

SEO rəqəmsal marketinqin ən vacib sahələrindən biridir. Çünki insanlar nəsə axtaranda ilk olaraq Google-a müraciət edir. Sənin məqsədin isə həmin axtarışlarda ön sıralarda çıxmaqdır. Bunun üçün SEO qaydalarını bilməlisən. Açar söz seçimi, mətnin quruluşu, başlıqların düzgün yerləşdirilməsi, saytın sürəti və mobil uyğunluğu çox önəmlidir.
SEO təkcə məqalə yazmaq deyil. Saytın texniki tərəfi də burada rol oynayır. Məsələn, səhifələrin tez açılması, linklərin düzgün işləməsi, istifadəçi üçün rahat dizayn SEO-ya təsir edir. Axtarış sistemləri istifadəçiyə rahat olan saytları daha çox önə çıxarır. SEO bilikləri uzunmüddətli nəticə verir. Yəni bir dəfə düzgün qurduğun strategiya sənə uzun müddət trafik gətirə bilər. Bu da şirkət üçün əlavə reklam xərci olmadan müştəri qazanmaq deməkdir. Buna görə SEO sahəsində özünü inkişaf etdirmək sənə həm bilik, həm də gələcəkdə yaxşı imkanlar qazandıra bilər.

Sosial media idarəetməsi

Sosial media artıq həyatımızın ayrılmaz hissəsidir. İnsanlar burada vaxt keçirir, məlumat alır, məhsul seçir, fikirlərini bölüşür. Buna görə də brendlər üçün sosial media çox önəmlidir. Sənin vəzifən isə bu platformalarda düzgün strategiya qurmaqdır.
Hər platformanın öz auditoriyası və qaydaları var. Instagram vizuala daha çox önəm verir, TikTok qısa videolar üzərində qurulub. Facebook isə məlumat paylaşımı üçün daha uyğundur. Sən bu fərqləri bilməli və hər platformaya uyğun məzmun hazırlamalısan. Sosial media idarəetməsi sadəcə paylaşım etmək deyil. Auditoriya ilə ünsiyyətdə olmaq, gələn mesajlara cavab vermək, şərhləri izləmək, hansı postun daha çox maraq yaratdığını analiz etmək də bu işin bir hissəsidir. İnsanlar sənin səhifəndə özünü rahat hiss etməlidir. Onlar sual verəndə cavab ala bilməli, fikirlərinin önəmsəndiyini hiss etməlidir.

Reklam platformaları

Rəqəmsal marketinqdə reklam alətləri böyük rol oynayır. Google Ads, Meta Ads və TikTok Ads kimi platformalar sənə məhsul və xidmətlərini düzgün auditoriyaya göstərmək imkanı verir. Amma burada əsas məsələ bu alətləri düzgün istifadə etməkdir.
Reklam qurarkən kimə göstəriləcəyini, hansı yaş qrupuna, hansı maraqlara sahib insanlara çıxacağını dəqiq seçməlisən. Əks halda pul xərcləyərsən, amma nəticə əldə etməzsən. Büdcə idarəetməsi də burada çox yaxşıdır. Kiçik büdcə ilə maksimum nəticə əldə etməyi öyrənməlisən. Reklam platformalarında nəticələri izləmək də vacibdir. Bu proses səni zamanla daha peşəkar edəcək və reklamdan real nəticə çıxarmağı öyrədəcək.

Haradan başlamaq lazımdır?

Bu sahəyə başlamaq istəyənlərin ən çox verdiyi sual məhz budur: haradan başlayım? Əslində başlanğıc nöqtəsi hər kəs üçün fərqli ola bilər, amma əsas prinsip eynidir. İlk addım adətən qorxulu görünür. Çünki insan bilmədiyi sahəyə girir. Amma bu normaldır. Heç kim rəqəmsal marketinqə hər şeyi bilə-bilə başlamır. Əsas məsələ öyrənməyə qərar vermək və bu qərarın arxasında durmaqdır.
Başlanğıc mərhələsində özünə real məqsədlər qoymalısan. Məsələn, bir ay ərzində SEO əsaslarını öyrənmək, sosial media strategiyası ilə tanış olmaq və ya reklam platformalarının iş prinsiplərini anlamaq kimi. Bu məqsədlər səni yormayacaq şəkildə olmalıdır. Çox böyük hədəflər qoysan, tez yorula bilərsən və motivasiyan düşə bilər.
Həmçinin planlı hərəkət etmək vacibdir. Hər gün nəyi öyrənəcəyini, hansı mövzuya baxacağını əvvəlcədən müəyyən et. Bilikləri qarışıq şəkildə deyil, ardıcıl olaraq mənimsə. Bir mövzunu yarımçıq qoyub digərinə keçmək səni çaşdıra bilər. Əvvəl əsasları öyrən, sonra daha dərin mövzulara keç.

Pulsuz resurslar

Rəqəmsal marketinqi öyrənmək üçün pul xərcləmək məcburi deyil. İnternetdə çoxlu pulsuz mənbələr var. YouTube üzərində minlərlə təlim videosu tapmaq mümkündür. Burada həm yerli, həm də xarici mütəxəssislərin dərsləri mövcuddur. Sıfırdan başlayanlar üçün xüsusi kanallar var ki, mövzuları çox sadə dildə izah edir.
Bloq yazıları da çox faydalıdır. Tanınmış marketinq mütəxəssislərinin şəxsi saytlarında təcrübəyə əsaslanan məqalələr yerləşdirilir. Bu yazılar real nümunələr üzərində qurulduğu üçün mövzunu daha yaxşı anlamağa kömək edir. Hər oxuduğun məqalədən sonra qeydlər aparmaq da faydalıdır. Beləliklə, öyrəndiklərini daha yaxşı yadda saxlayırsan. Podkastlar da yaxşı seçimdir. Yol gedərkən, istirahət edərkən və ya boş vaxtlarında qulaq asmaq olar. Bu podkastlarda mütəxəssislər öz təcrübələrini, uğurlarını və səhvlərini bölüşürlər. Bu da sənə real baxış bucağı qazandırır. Sahəni daha yaxından tanımağa kömək edir. Pulsuz resursların üstünlüyü ondadır ki, müxtəlif mövzuları yoxlaya bilirsən.

Onlayn kurslar

Əgər daha sistemli şəkildə öyrənmək istəyirsənsə, Onlayn kurslar çox yaxşı seçimdir. Udemy, Coursera kimi beynəlxalq platformalarda rəqəmsal marketinq üzrə kurslar mövcuddur. Bu kurslar adətən başlanğıcdan peşəkar səviyyəyə qədər mərhələli şəkildə hazırlanır.
Kursların üstünlüyü ondadır ki, mövzular ardıcıllıqla izah olunur. Yəni sən nəyi nə vaxt öyrənəcəyini dəqiq bilirsən. Video dərslər, praktiki tapşırıqlar, testlər vasitəsilə biliklərini yoxlaya bilirsən. Bu da öyrənmə prosesini daha effektiv edir.
Yerli təlim mərkəzləri də seçim ola bilər. Bəzi insanlar canlı dərslərə qatılmağı üstün tutur. Bu zaman müəllimlə birbaşa ünsiyyət qurmaq, sual vermək, tapşırıqları birlikdə etmək mümkündür. Bu cür təlimlər bəzən daha motivasiyaedici olur.
Kurs seçərkən diqqətli olmalısan. Rəyləri oxu, müəllimin təcrübəsinə bax, proqramın içində nələr var araşdır. Hər kurs keyfiyyətli olmur. Sənə real bilik verən kursları seçmək vacibdir.

Praktika imkanları

Rəqəmsal marketinqdə nəzəri bilik təkbaşına kifayət etmir. Öyrəndiklərini tətbiq etməsən, bu biliklər tez unudula bilər. Ona görə də praktika çox önəmlidir. Ən yaxşı öyrənmə üsulu real iş üzərində çalışmaqdır.
Özün üçün kiçik layihələr yarada bilərsən. Məsələn, sosial media səhifəsi açıb onu inkişaf etdirməyə çalış. Öz bloqunu qur, məqalələr yaz, SEO qaydalarını tətbiq et. Reklam platformalarında test kampaniyalar qur və nəticələrə bax. Bu zaman səhvlər edəcəksən, amma məhz bu səhvlər səni öyrədəcək.
Könüllü layihələr də çox faydalıdır. Tanışlarının biznes səhifələrini idarə edə bilərsən, onlara pulsuz dəstək verə bilərsən. Bu həm təcrübə qazandırır, həm də gələcək üçün portfel formalaşdırır. Sonradan iş axtaranda bu layihələri nümunə kimi göstərə bilərsən.
Bəzi şirkətlər təcrübə proqramları təşkil edir. Bu proqramlara qoşulmaqla real komanda daxilində işləməyi öyrənirsən. Burada həm peşəkar mütəxəssislərdən öyrənir, həm də iş mühitini yaxından tanıyırsan. Bu da sənin inkişafın üçün böyük üstünlükdür.

Davamlı inkişaf və yenilənmə

Rəqəmsal marketinq sahəsi sabit qalan bir sahə deyil. Burada hər il yox, bəzən hər ay yeni alətlər, yeni qaydalar və yeni yanaşmalar ortaya çıxır. Bu səbəbdən bu sahədə çalışan insan daim öz üzərində işləməlidir. Əgər sən öyrənməyi dayandırsan, qısa müddət sonra geri qalacaqsan. Çünki bazar dəyişir, istifadəçi davranışları dəyişir. Platformaların alqoritmləri yenilənir.
Özünü inkişaf etdirmək üçün planlı şəkildə hər zaman yeni biliklər əldə etməlisən. Köhnə bildiklərinlə kifayətlənmək səni bir nöqtədə saxlayacaq. Halbuki rəqəmsal marketinq daim irəliləyən bir sahədir. Burada uğur qazanan insanlar yeniliklərə açıq olanlardır. Yeni çıxan alətləri sınamaq, fərqli strategiyaları test etmək və nəticələrə baxmaq səni peşəkar edəcək.
Dəyişikliklərə uyğunlaşmaq da çox vacibdir. Bəzən bir strategiya bu gün işləyir. Amma bir müddət sonra nəticə vermir. Bu zaman köhnə üsullarda israr etmək əvəzinə yeni yollar axtarmaq lazımdır. Çevik olmaq, tez uyğunlaşmaq bu sahədə səni fərqləndirəcək.

Trendləri izləmək

Rəqəmsal marketinqdə baş verən yeniliklərdən xəbərdar olmaq çox vacibdir. Bunun üçün müxtəlif mənbələrdən istifadə edə bilərsən. Xarici və yerli bloqlar, peşəkarların paylaşdığı məqalələr sənə yeni biliklər qazandıra bilər. Bu yazılarda adətən real təcrübələr, yeni strategiyalar və uğurlu kampaniyalar haqqında məlumatlar olur.
Vebinarlar da çox faydalıdır. Bu tədbirlərdə mütəxəssislər öz təcrübələrini bölüşür, yeni alətlər haqqında danışır və suallara cavab verir. Bu cür tədbirlərdə iştirak etməklə sən həm bilik əldə edir, həm də sahədə baş verən dəyişiklikləri birbaşa mənbədən öyrənirsən. Konfranslar da vacibdir. Burada müxtəlif şirkətlərin nümayəndələri, mütəxəssislər bir araya gəlir. Təcrübə mübadiləsi aparırlar. Bu tədbirlər sənə fərqli baxış bucaqları qazandıra bilər. Real bazar tələblərini öyrənmək üçün yaxşı fürsətdir.

Netvörkinq

Rəqəmsal marketinqdə əlaqələr çox önəmlidir. Yaxşı tanışlıqlar sənə yeni imkanlar aça bilər. Bəzən bir iş təklifi, bir layihə və ya bir əməkdaşlıq məhz tanışlıq sayəsində ortaya çıxır. Ona görə də bu sahədə çalışan insanlarla ünsiyyətdə olmaq çox vacibdir.
Sosial şəbəkələrdə peşəkar qruplara qoşula bilərsən. Burada insanlar suallar verir, təcrübələrini paylaşır və bir-birinə dəstək olur. Bu qruplarda aktiv olmaq sənə həm bilik qazandırar, həm də səni tanıdar.
Təlimlərdə, tədbirlərdə iştirak edərkən insanlarla tanış olmağa çalış. Özünü təqdim et, nə ilə məşğul olduğunu de, maraqlarını bölüş. Bu, gələcəkdə sənə iş imkanları yarada bilər. Əlaqə qurmaq təkcə iş tapmaq üçün deyil, həm də öyrənmək üçündür. Başqalarının təcrübəsindən faydalanmaq səni daha tez inkişaf etdirər.

Ən çox edilən səhvlər

Bu sahəyə yeni başlayanların çoxu bəzi tipik səhvlər edir. Bu səhvlər bəzən inkişafı ləngidir, bəzən isə motivasiyanı azaldır. Əsas məsələ bu səhvləri vaxtında görmək və onlardan dərs çıxarmaqdır. Başqasının səhvini təkrarlamamaq səni bir addım irəli aparar.

Səbrsizlik

Rəqəmsal marketinqdə nəticələr hər zaman dərhal görünmür. Bir reklam kampaniyasının və ya SEO işlərinin təsiri müəyyən vaxtdan sonra ortaya çıxır. Bəzi insanlar isə tez nəticə gözləyir. Alınmayanda ruhdan düşür. Bu, ən böyük səhvlərdən biridir. Bu sahədə uğur qazanmaq zaman tələb edir. Bir neçə ay ərzində hər şeyi öyrənmək mümkün deyil. Səbrli olmaq, mərhələli şəkildə inkişaf etmək lazımdır. Hər uğursuzluq sənə təcrübə qazandırır. Əsas odur ki, davam edəsən və yarımçıq qoymayasan.

Tək kanala fokuslanmaq

Bəzi insanlar yalnız bir platformaya fokuslanır və digər kanalları öyrənməyə ehtiyac duymur. Bu da səhv yanaşmadır. Çünki hər platformanın öz auditoriyası və öz qaydaları var. Sən yalnız bir platformanı bilsən, imkanlarını məhdudlaşdırmış olursan. Ən azı əsas platformalar haqqında məlumatın olmalıdır. Sosial media, axtarış motorları, reklam alətləri bir-biri ilə əlaqəlidir. Hansı sahədə ixtisaslaşmaq istədiyini sonradan seçə bilərsən. Amma əvvəlcə ümumi bilik bazası formalaşdırmaq lazımdır. Bu yanaşma sənə daha geniş imkanlar yaradacaq və iş bazarında daha dəyərli olmağına kömək edəcək.