Xaricdə işləmək həqiqətən xilas yoludurmu?

Xaricdə işləmək bir çox insan üçün xilas yolu kimi görünür. İnsan düşünür ki, burada alınmırsa, orada mütləq alınacaq. Sanki ölkədən çıxan kimi həyat tamamilə dəyişəcək, problemlər arxada qalacaq. Amma reallıq bir az fərqlidir. Həyat film deyil ki, bir ölkədən çıxan kimi hər şey avtomatik yaxşı olsun. Orada da öz qaydaları var, orada da mübarizə aparmalısan, çalışmalısan, çətinliklərə dözməlisən. Bir çox insan bunu sonradan anlayır.
Heç kim səbəbsiz yerə ölkəni tərk etmir. Bu qərarın arxasında çox vaxt ciddi səbəblər dayanır. İnsan uzun müddət düşünür, ölçüb-biçir, sonra qərar verir. Çünki bu, sadə bir seçim deyil. Burada qalıb mübarizə aparmaqla, xaricə gedib yeni həyat qurmaq arasında böyük fərq var. İnsan çox vaxt yerli iş imkanlarını araşdırır. İş elanlarına baxır, müxtəlif vakansiyaları gözdən keçirir. Amma tapdığı imkanlar onu qane etməyəndə başqa çıxış yolları axtarmağa başlayır. Bu da insanı xaricə yönəldir.
Ən əsas səbəb pul məsələsidir. Kirayə haqqı, kreditlər, ailə xərcləri insanı sıxır. Maaş ayın ortasında bitir, borclar isə yığılır. İnsan daim hesablayır, plan qurur, amma yenə də çatdırmır. Bu vəziyyət uzun müddət davam edəndə insan çıxış yolu axtarmağa başlayır. Yerli bazarda olan vakansiyalar çox vaxt istədiyi maaşı təklif etmir.
İnsan özünü inkişaf etdirmək istəyir, amma imkan tapmır. Yerli iş elanları arasında seçim etməkdə çətinlik çəkir. Çünki çox vaxt iş yerlərində yüksəlmək, təcrübə toplamaq, yeni bacarıqlar qazanmaq üçün şərait olmur. Bu da insanı ruhdan salır. İnsan düşünür ki, xaricdə daha geniş imkanlar var, orada öz sahəsində daha yaxşı şəraitdə işləyə bilər. Bu fikir də onu ölkədən getməyə sövq edir.

XARİCDƏ İŞLƏMƏYİN ÜSTÜNLÜKLƏRİ

Gəlin obyektiv olaq. Xaricdə işləməyin həqiqətən də müsbət tərəfləri var. Bu üstünlüklər bir çox insan üçün ciddi motivasiya yaradır. İnsan ölkə dəyişərkən yalnız məkan yox, həyat tərzi də dəyişir. Bu dəyişiklik bəzən insanın maddi vəziyyətinə, düşüncə tərzinə və gələcək planlarına birbaşa təsir edir. Xaricdə işləmək insanı daha məsuliyyətli, daha planlı və məqsədyönlü edir. Çünki yeni mühitdə ayaqda qalmaq üçün insan öz üzərində daha çox işləməli olur. Bu proses bəzən çətin olsa da, nəticədə şəxsi inkişaf üçün böyük imkanlar yaradır.

DAHA YÜKSƏK MAAŞ

Bir çox ölkədə eyni iş üçün yerli bazarla müqayisədə daha yüksək maaş verilir. İnsan zəhmətinin qarşılığını real şəkildə hiss edir. Bu da öz növbəsində motivasiyanı artırır və daha çox çalışmaq istəyi yaradır. Yüksək maaş sayəsində insan borclarını daha tez bağlaya, ailəsinə daha yaxşı dəstək ola, gələcək üçün yığım edə bilir. Maddi sabitlik insanın psixoloji vəziyyətinə də müsbət təsir edir. İnsan artıq ayın sonunu necə gətirəcəyini düşünmür. Diqqətini inkişafına və gələcək planlarına yönəldə bilir. Bu da insanın özünə inamını artırır və həyatdan aldığı məmnunluğu yüksəldir.

YENİ BACARIQLAR QAZANMAQ

Xaricdə işləyərkən fərqli iş sistemləri, fərqli yanaşmalar və yeni texnologiyalarla tanış olursan. Bu da sənin peşəkar bacarıqlarını genişləndirir. İnsan zamanla daha çevik olur. Problemlərə daha tez həll tapmağı öyrənir. Müxtəlif millətlərdən olan insanlarla işləmək ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirir. Bu prosesdə insan həm texniki biliklərini artırır, həm də sosial bacarıqlar qazanır. Sonradan bu təcrübə istənilən ölkədə iş tapmaq üçün böyük üstünlük yaradır. Çünki artıq sən daha geniş təcrübəyə sahib olursan və fərqli mühitlərə uyğunlaşmağı bacarırsan.

DÜNYA GÖRÜŞÜNÜN GENİŞLƏNMƏSİ

Xaricdə işləmək insanın dünyaya baxışını dəyişir. Fərqli mədəniyyətlər, fərqli düşüncə tərzləri ilə tanış olmaq insanın baxış bucağını genişləndirir. İnsan başa düşür ki, həyat təkcə öz bildiyi çərçivədə deyil. Bu təcrübə insanı daha anlayışlı, daha səbirli və daha açıq fikirli edir. Müxtəlif ölkələrdən olan insanlarla ünsiyyət qurmaq, onların həyat tərzini görmək insana yeni baxışlar qazandırır. İnsan artıq hadisələrə tək tərəfli yox, daha geniş prizmadan baxmağı öyrənir. Bu da şəxsi inkişaf baxımından çox vacibdir və insanın gələcək həyatına müsbət təsir edir.

XARİCDƏ İŞLƏMƏYİN ÇƏTİN TƏRƏFLƏRİ

Amma hər şey göründüyü kimi asan olmur. Xaricdə işləməyin müsbət tərəfləri olduğu kimi, ciddi çətinlikləri də var. Bu çətinliklərə hazır olmayan insanlar tez ruhdan düşə bilər. Yeni mühit, fərqli insanlar, fərqli qaydalar insan üçün stres yaradır. Xüsusilə ilk vaxtlar bu çətinliklər daha açıq şəkildə hiss olunur. İnsan bəzən verdiyi qərardan şübhələnir. Özünü tək və köməksiz hiss edir. Bu mərhələdə səbirli olmaq və psixoloji cəhətdən güclü dayanmaq çox vacibdir.

DİL BARİYERİ

Dili bilməyəndə insan özünü çox çətin vəziyyətdə hiss edir. Sadə bir sualı vermək, ehtiyacını izah etmək belə problemə çevrilir. İş yerində tapşırıqları tam başa düşməmək səhvlərə səbəb ola bilər. İnsan daim başqalarından kömək istəməli olur, özgüvəni aşağı salır. Bəzən elə vəziyyətlər olur ki, sən demək istədiyini başa sala bilmirsən və qarşı tərəf də səni anlamır. Bu hal insanı həm yorur, həm də daxildən sıxır. Dil bilməmək insanın sosial mühitə uyğunlaşmasını da çətinləşdirir. Yeni dostlar qazanmaq daha ağır olur.

TƏK QALMAQ VƏ DARIXMAQ

Ailədən və yaxın insanlardan uzaq olmaq ən ağır tərəflərdən biridir. Sevincli günlərdə yanında olmamaq, kədərli anlarda dəstək ala bilməmək insanı sarsıdır. Bayramlar, ad günləri, ailə yığıncaqları insanın yadına düşür və içində boşluq yaranır. Xəstə olanda kimsənin qayğısını hiss etməmək, tək başına hər şeyin öhdəsindən gəlmək məcburiyyətində qalmaq insanı psixoloji olaraq zəiflədir. Bəzən insan sadəcə doğma bir səs eşitmək, tanış bir üz görmək istəyir. Bu hisslər zamanla insanın qərarlarına da təsir edir.

MƏDƏNİYYƏT FƏRQLƏRİ

Fərqli ölkədə yaşamaq fərqli düşüncə tərzi ilə üzləşmək deməkdir. Davranış qaydaları, ünsiyyət forması, iş münasibətləri biz öyrəşdiyimiz kimi olmaya bilər. Bizim üçün normal olan bir davranış orada yanlış başa düşülə bilər. Bu da bəzən anlaşılmazlıqlara səbəb olur. İnsan hər addımını düşünməli olur ki, səhv etməsin. Bu da daxili gərginlik yaradır. Fərqli mədəniyyətə uyğunlaşmaq zaman tələb edir. Bu proses hər kəs üçün asan olmur. Bəziləri uzun müddət uyğunlaşa bilmir və özünü yad hiss edir.

İLK AYLARDA YAŞANAN REALLIQLAR

Xaricə gedən insanların çoxu düşünür ki, hər şey tez və rahat olacaq. Sanki təyyarədən düşən kimi yaxşı iş tapacaq, yüksək maaş qazanacaq və problemlər arxada qalacaq. Amma reallıq çox vaxt fərqli olur. İlk aylar adətən ən çətin dövrdür. İnsan həm yeni mühitə uyğunlaşmağa çalışır, həm iş axtarır, həm də yaşayış yeri tapmaqla məşğul olur. Bu proses eyni anda baş verdiyi üçün insan özünü çox yorğun və çaşqın hiss edir. Dil problemi, tanış çevrənin olmaması, hər şeyin yad olması insanın psixoloji vəziyyətinə təsir edir. Bəzən insan özünə sual verir ki, bu qərarı verməkdə düz edibmi. Çünki gözlədiyi rahatlıq hələ görünmür. Bu mərhələdə səbirli olmaq çox önəmlidir. Çünki çox insan məhz bu ilk çətin mərhələdə ruhdan düşür. Geriyə qayıtmaq haqqında düşünür.

GÖZLƏNTİLƏR VƏ GERÇƏKLİK

İnsan yola çıxmazdan əvvəl böyük xəyallar qurur. Fikirləşir ki, tez iş tapacaq, qısa zamanda pul yığacaq və həyatını dəyişəcək. Amma gerçəklik bəzən bu gözləntilərlə üst-üstə düşmür. İş tapmaq düşündüyündən uzun çəkə bilər. Tapdığın iş isə xəyal etdiyin kimi olmaya bilər. Maaş gözlədiyin qədər yüksək çıxmaya bilər. Bəzən sən ixtisasına uyğun olmayan işlərdə çalışmalı olursan. Bu da insanı daxildən narahat edir. Özünü dəyərsiz hiss edənlər olur. İlk aylarda məyus olanların sayı az deyil. Çünki insan psixoloji olaraq bu qədər çətinliyə hazır olmur. Bu mərhələdə özünə inamı qorumaq və səbirli olmaq çox vacibdir. Zamanla hər şeyin yerinə düşə biləcəyini anlamaq lazımdır.

QANUNİ VƏ QEYRİ-QANUNİ YOLLAR

Xaricdə işləmək istəyənlər üçün ən önəmli məsələlərdən biri də yol seçimidir. Bəzi insanlar rəsmi yollarla gedir, sənədlərini qaydasına salır. Bəziləri isə asan yol axtarır. Amma bu asan yol sonradan böyük problemlərə səbəb ola bilər. Qeyri-rəsmi şəkildə işləmək insanı hüquqsuz vəziyyətə salır. Maaşını ala bilməmək, iş yerində istismar olunmaq kimi hallar yaşana bilər. İnsan haqqını tələb edə bilmir. Çünki arxasında rəsmi sənəd yoxdur. Bu da insanı çarəsiz vəziyyətə salır. Ona görə də hər addımı ölçüb-biçmək lazımdır. Tələsik qərarlar sonradan peşmanlıq yarada bilər.

İŞ İCAZƏSİ VƏ SƏNƏDLƏR

Rəsmi iş icazəsi olmadan işləmək çox risklidir. Bu halda insan daim qorxu içində yaşayır. Polis yoxlaması, sənəd sorğusu kimi hallar ciddi problemlər yarada bilər. Cərimə, işdən çıxarılma, hətta ölkədən çıxarılma riski var. Rəsmi icazə olmadan işləyən insanın sosial hüquqları olmur. Tibbi yardım, sığorta, rəsmi müqavilə kimi imkanlardan yararlana bilmir. Bu da gələcək üçün təhlükə yaradır. İnsan başa düşməlidir ki, qısa müddətli qazanc üçün uzunmüddətli riskə girmək ağıllı seçim deyil. Sənədləri düzgün qaydaya salmaq zaman alsa da, gələcəkdə başını ağrıdan problemlərin qarşısını alır.

RİSKLİ SEÇİMLƏR

Bəzi təkliflər ilk baxışda çox cəlbedici görünür. Yüksək maaş vəd olunur, sənədsiz iş imkanı təklif edilir. İnsan da tez pul qazanmaq istədiyi üçün bu təkliflərə inanır. Amma çox vaxt bu yollar təhlükəli olur. Aldadılan, maaşını ala bilməyən, ağır şəraitdə işləyən insanlar az deyil. Bəzən insanlar borc içində qalır. Çünki əvvəlcədən verdikləri pulu geri qaytara bilmirlər. Bu da insanı daha çətin vəziyyətə salır. Ona görə də hər təklifə inanmaq olmaz. Araşdırmaq, suallar vermək, təcrübəli insanlardan məsləhət almaq lazımdır. Çünki yanlış seçimlər insanın həm maddi, həm də psixoloji vəziyyətinə ciddi zərər verə bilər.

XARİCDƏ İŞLƏMƏK HƏR KƏS ÜÇÜN UYĞUNDURMU?

Xaricdə işləmək hər insan üçün uyğun seçim deyil. Bəziləri bu mühitdə tez uyğunlaşır, öz yolunu tapır və irəliləyir. Amma bəziləri üçün bu həyat tərzi çox ağır gəlir. Yeni ölkə, yeni insanlar, fərqli qaydalar insanın psixologiyasına təsir edir. Hər kəs bu dəyişikliklərə eyni cür reaksiya vermir. Bəzi insanlar ailədən uzaqda qalmağa dözə bilmir. Bəziləri isə tənhalıq hissi ilə mübarizə aparmaqda çətinlik çəkir. Hər kəs stressi eyni cür idarə edə bilmir. Xaricdə işləmək insanı tez-tez çətin qərarlar qarşısında qoyur. Bu qərarları verə bilmək üçün güclü iradə və özünə inam lazımdır. Əgər insan tez ruhdan düşürsə, çətinlik görəndə geri çəkilirsə, bu yol onun üçün uyğun olmaya bilər. Ona görə də getməzdən əvvəl insan özünü yaxşı tanımalıdır. Öz güclü və zəif tərəflərini bilməlidir.

ŞƏXSİ XÜSUSİYYƏTLƏRİN ROLU

Xaricdə işləmək üçün bəzi şəxsi xüsusiyyətlər çox vacibdir. Ən başlıcası səbirdir. Çünki hər şey istədiyin kimi getməyə bilər. İş tapmaq uzana bilər, uyğunlaşmaq vaxt ala bilər. Bu müddətdə səbirli olmayan insan tez yorulur. Dözümlü olmaq da çox vacibdir. Fiziki və psixoloji olaraq güclü dayanmaq lazımdır. Yeni mühitdə təkbaşına qərar vermək, problemləri özün həll etmək bacarığı olmalıdır. Öyrənməyə açıq olmaq da vacib şərtdir. Yeni iş qaydaları, yeni texnologiyalar, yeni ünsiyyət formaları ilə qarşılaşacaqsan. Bunları qəbul etməyən insan geridə qalır. Əgər insan dəyişikliklərə qapalıdırsa, hər şeyi köhnə qaydalarla etmək istəyirsə, bu mühitdə çətinlik çəkəcək. Öz üzərində işləməyə hazır olanlar isə zamanla daha rahat olur.

GERİ QAYIDANLAR NƏ DEYİR?

Xaricdə işləyib sonra geri qayıdan insanların çoxu fərqli fikirlər səsləndirir. Bəziləri qazandıqlarından razıdır, bəziləri isə peşmanlıq hissi keçirir. Çox insan deyir ki, bəli, pul qazandım, maddi vəziyyətimi düzəltdim. Amma bunun qarşılığında çox şey itirdim. Ailədən uzaq qalmaq, övladın böyüməsini kənardan izləmək, valideynlərin qocalığını yanında görə bilməmək insanı daxildən yaralayır. Qayıdanlar deyir ki, pul həyatın hər şeyi deyil. İnsanın yanında sevdikləri olmayanda qazandığı pulun dadı olmur. Bu sözləri eşidəndə insan başa düşür ki, xaricdə işləmək təkcə maddi məsələ deyil, həm də böyük emosional yüktür.

QAZANC VAR, AMMA

Bəli, qazanc var. İnsan maddi baxımdan müəyyən rahatlıq əldə edir. Kreditlərini bağlayır, ev alır, ailəsinə kömək edir. Amma bunun əvəzində itirilən illər də var. Ömrün ən gözəl çağları işlə keçir, ailədən uzaqda qalır. Bəzi insanlar deyir ki, qayıdanda görürəm ki, uşaqlar böyüyüb, valideynlər qocalıb. Mən isə bu anların çoxunu yaşamamışam. Bu da insanın içində boşluq yaradır. Yəni pul qazanmaq mümkündür, amma itirilən zaman geri qayıtmır. Ona görə də bu yolu seçən insan bütün bunları əvvəlcədən düşünməlidir. Təkcə qazancı yox, itkiləri də hesaba qatmalıdır.