İş dəyişmək üçün ən doğru zaman necə müəyyən edilir?

İş həyatının əvvəlində hər şey maraqlı gəlir. Yeni mühit, yeni insanlar, fərqli məsuliyyətlər insanı həvəsləndirir. Özünü inkişaf etdirdiyini düşünürsən, öyrəndikcə daha da motivasiya olursan. Amma zaman keçdikcə eyni tapşırıqları təkrar etmək insanı yorur. Bir müddət sonra artıq sürpriz qalmır, iş sanki əvvəlki təsirini itirir.
Ətrafına baxırsan, başqa şirkətlərdə çalışan dostlarını dinləyirsən, sosial şəbəkələrdə qarşıma çıxan iş elanları diqqətini çəkməyə başlayır. Fərqində olmadan sən də alternativləri düşünürsən. Bu artıq dəyişiklik ehtiyacının formalaşdığını göstərir. İnsan özünü təhlil etməyə başlayır, gələcək planlarını gözdən keçirir və mövcud vəziyyəti ilə müqayisə edir.
İş dəyişmək sadəcə başqa bir ofisə getmək deyil. Bu, bütün həyat ritmini dəyişmək deməkdir. Yeni kollektiv, yeni qaydalar, fərqli rəhbərlik, bəlkə də yeni şəhər. İnsan beyni təhlükəsizliyə üstünlük verir. Çünki tanış mühitdə özünü daha rahat hiss edir. Bilinməyən hər şey qorxu yaradır. Bir tərəfdən narazılıq var, digər tərəfdən isə sabitlikdən imtina etmək çətindir. Mövcud maaş, müəyyən rutin, alışdığın mühit insanı saxlayan amillərdir. Amma içində bir səs deyir ki, bəlkə də daha yaxşı imkanlar var. İnternetdə vakansiyalar görürsən, özünü həmin rollarda təsəvvür edirsən, amma qərar vermək yenə də asan olmur.
Komfort zonasında qalmaq insanı riskdən qoruyur, amma eyni zamanda böyüməyə də mane olur. Daxilində dəyişmək istəyi olsa da, rahatlıq hissi səni saxlayır. Bu zaman insan qərarsız qalır, nə qalmaq istəyir, nə də getmək. Ən böyük maneə qorxudur. Ya yeni iş alınmasa? Ya uyğunlaşa bilməsəm? Ya peşman olsam? Bu suallar insanın beynində dönüb dolaşır. Qorxu insanı yerində saxlayan əsas səbəblərdən biridir. Qeyri-müəyyənlik də insanı narahat edir. Mövcud işdə hər şey bəllidir, amma yeni yerdə nə ilə qarşılaşacağını bilmirsən. Bu da qərar verməyi çətinləşdirir. Amma reallıq budur ki, dəyişiklik olmadan inkişaf da olmur. Risk almadan daha yaxşı imkanlara çatmaq çətindir. Əsas məsələ riskləri düzgün dəyərləndirmək və plansız addım atmamaqdır.

İşdən narazılığın əsas əlamətləri

İnsan bəzən özündə baş verən dəyişiklikləri dərhal hiss etmir. İşdən narazılıq da məhz belə başlayır. Əvvəl xırda detallarla üzə çıxır, sonra isə getdikcə böyüyür. Sən düşünürsən ki, sadəcə yorulmusan, amma əslində problem daha dərindir. İş yerində özünü rahat hiss etmirsənsə, əvvəlki həvəsin yoxdursa, artıq bu, adi hal deyil. Narazılıq sanki səssiz şəkildə həyatına girir və sən bunu gec fərq edirsən.

Motivasiya itkisi

Əvvəllər işə maraqla gedirdinsə, indi isə məcbur qaldığın üçün gedirsənsə, burada açıq problem var. İş sənə enerji verməli olduğu halda, indi səndən enerji alırsa, bu artıq təhlükəli nöqtədir. Tapşırıqları yerinə yetirərkən könülsüz davranırsansa, işin keyfiyyəti də aşağı düşür. Əvvəl xırda uğurlar səni sevindirirdisə, indi isə heç nə hiss etmirsənsə, bu daxili boşluğun göstəricisidir. İnsan sevdiyi işlə məşğul olanda zamanın necə keçdiyini hiss etmir. Amma motivasiya itəndə hər dəqiqə uzun çəkir. Saatlara baxmaq adətə çevrilir. Bu vəziyyət uzun müddət davam edərsə, insan özünə inamını da itirə bilər. Özünü bacarıqsız hiss etməyə başlayırsan, halbuki problem səndə yox, mühitdədir.

Davamlı stress

Stress hər işdə olur, amma məsələ onun davamlı olub-olmamasıdır. Əgər işlə bağlı gərginlik həyatının əsas hissəsinə çevrilibsə, artıq bu normal deyil. Evdə belə iş barədə düşünürsənsə, rahatlaşa bilmirsənsə, bədən buna reaksiya verir. Baş ağrıları, əsəbilik, yuxu problemləri təsadüfi deyil. Bunlar bədənin sənə verdiyi açıq mesajdır. Sanki bədən deyir ki, burada nəsə yolunda deyil. İnsan özünü sıxılmış hiss edir. Səbirsiz olur, xırda şeylər belə əsəbləşdirir. Bu hal uzun müddət davam edərsə, psixoloji və fiziki sağlamlığa ciddi zərər verə bilər. Heç bir iş sağlamlıqdan önəmli deyil və bunu unutmaq olmaz.

İnkişaf imkanlarının olmaması

Əgər uzun müddətdir eyni mövqedəsənsə və heç bir dəyişiklik yoxdursa, bu, yerində saymaq deməkdir. İnsan inkişaf etməyəndə içində narahatlıq yaranır. Yeni nəsə öyrənmirsənsə, bacarıqların artmırsa, bu, sənin gələcəyin üçün riskdir. İş sənə yalnız maaş yox, həm də təcrübə qazandırmalıdır. Əgər hər şey eyni qalırsa, sən də eyni yerdə qalırsan. Bu isə bir müddət sonra insanı ruhdan salır. Sən hiss edirsən ki, potensialın var, amma istifadə olunmur. Bu da insanın özünü dəyərsiz hiss etməsinə səbəb olur. İnkişaf olmayan yerdə motivasiya da olmur. Ona görə də bu əlaməti ciddi qəbul etmək lazımdır.

Maaş və dəyər məsələsi

Pul həyatın mərkəzi deyil, amma reallıq budur ki, bir çox qərarlarımız maddi vəziyyətimizə bağlıdır. İnsan işləyirsə, bunun qarşılığında ədalətli qazanc gözləməsi çox normaldır. Əgər aldığın maaş xərclərini qarşılamağa yetmirsə, planlarını həyata keçirməyə imkan vermirsə, bu, daxildə narazılıq yaradır. İnsan öz zəhmətinin dəyərini hiss etməyəndə istər-istəməz motivasiyası azalır. Bir müddət sonra düşünməyə başlayırsan ki, mən bu qədər əziyyət çəkirəm, bəs qarşılığında nə əldə edirəm? Bu sual səni içdən-içə narahat edirsə, artıq maaş məsələsi sadəcə rəqəm deyil, psixoloji yükə çevrilir. Maddi sıxıntı insanın həyat keyfiyyətinə də təsir edir. Ailə planlarını, şəxsi inkişafını, gələcək hədəflərini məhdudlaşdırır.

Əməkhaqqı bazara uyğun deyilmi

Eyni sahədə çalışan insanları araşdırmaq çox vacibdir. Sənin gördüyün işi görənlər daha yüksək maaş alırsa, bu, təsadüfi deyil. Deməli, bazarda sənin bacarıqların daha dəyərlidir. İnsan özünü ucuz qiymətə satmamalıdır. Bəzən uzun müddət eyni yerdə işlədiyimiz üçün real dəyərimizi unuduruq. Özümüzü aşağı qiymətləndirməyə başlayırıq. Halbuki sən illərini, enerjini, biliklərini bu işə vermisən. Bu nöqtədə dayanıb obyektiv baxmaq lazımdır. Mən bazarda hansı səviyyədəyəm? Təcrübəm, bacarıqlarım nə qədər qiymətləndirilir? Əgər cavab səni qane etmirsə, bu artıq dəyişiklik üçün ciddi səbəbdir.

Əmək qarşılığında verilən dəyər

Məsələ təkcə maaşla bitmir. İnsan özünü dəyərli hiss etmək istəyir. Etdiyin işə görə təşəkkür eşitmək, fikirlərinin dinlənilməsi, uğurlarının görünməsi çox vacibdir. Əgər iş yerində səni görməməzliyə vururlarsa, zəhmətini qiymətləndirmirlərsə, bu insanı daxildən sındırır. Heç kim görünməz olmaq istəmir. Sən oradasan, işləyirsən, amma sanki yoxsan. Bu hiss uzun müddət davam edərsə, insan özünə olan hörmətini də itirə bilər. Hörmət və dəyər gördüyün mühitdə işləmək həm ruh halına, həm də məhsuldarlığa müsbət təsir edir. Əgər bunlar yoxdursa, insan gec-tez başqa yol axtarmağa başlayır.

Şirkət mədəniyyəti ilə uyğunluq

İş yerində insan özünü rahat hiss etməlidir. Sən günün böyük hissəsini həmin mühitdə keçirirsən və bu mühitin sənə təsiri çox böyükdür. Əgər orada daim sıxıntı, narahatlıq, anlaşılmazlıq varsa, uzun müddət buna dözmək çətin olur. Şirkətin yanaşması, qaydaları, insanlarla ünsiyyət tərzi sənin xarakterinə uyğun gəlmirsə, zamanla daxili narazılıq yaranır. Bəzi yerlərdə sərt idarəetmə var. Bəzi yerlərdə isə daha anlayışlı münasibət göstərilir. Sən hansı mühitdə daha rahat işləyə bilirsənsə, məhz ora uyğun mühitdir. Əgər öz fikrini rahat ifadə edə bilmirsənsə, daim özünü sıxılmış hiss edirsənsə, bu, artıq uyğunluq olmadığını göstərir. İnsan olduğu kimi davrana bilmədiyi yerdə uzun müddət xoşbəxt ola bilməz.

Rəhbərliklə münasibətlər

Rəhbərliklə münasibət işdən məmnunluğun əsas faktorlarından biridir. Sənin fikirlərin dinlənilirmi, yoxsa sadəcə tapşırıq alan biri kimi görünürsən? Əgər ideyaların ciddiyə alınmırsa, hər dəfə danışmaq istəyəndə susdurulursansa, bu, insanı ruhdan salır. Rəhbər anlayışlı olmalıdır, işçinin sözünü kəsmədən dinləməlidir, problemlərə biganə qalmamalıdır. Əgər rəhbərlik yalnız tənqid edir. Amma dəstək göstərmirsə, bu mühitdə işləmək getdikcə ağırlaşır. İnsan səhv edə bilər, bu normaldır. Vacib olan səhvdən dərs çıxarmağa imkan verilməsidir. Əgər hər səhvə görə təzyiq göstərilirsə, bu artıq sağlam münasibət deyil.

Komanda mühiti

Komandadakı insanlar sənin iş həyatına birbaşa təsir edir. Əgər kollektivdə qarşılıqlı hörmət yoxdursa, dedi-qodu, paxıllıq, bir-birinin ayağını sürüşdürmək kimi hallar varsa, bu mühit insanı yorur. İş yerində dəstək görmək çox önəmlidir. Sən çətin vəziyyətdə qalanda komanda yanında olmalıdır. Əgər hər kəs yalnız özünü düşünürsə, əməkdaşlıq yoxdursa, iş daha da çətinləşir. İnsan kollektivdə özünü kənar hiss edirsə, bu da daxili narahatlıq yaradır. Sağlam komanda mühiti olan yerdə iş daha rahat gedir. İnsanlar bir-birinə güvənir, nəticə də daha yaxşı olur.

Peşəkar inkişaf dayanıbsa

İnsan daim öyrənməyə ehtiyac duyur. Əgər işində artıq heç nə dəyişmirsə, yeni layihələr, yeni məsuliyyətlər yoxdursa, inkişaf dayanır. Uzun müddət eyni işi görmək insanı yorur, marağı azaldır. Özünü təkrarlamaq insanın daxili potensialını zəiflədir. Sən hiss edirsən ki, daha artığını edə bilərsən, amma imkan verilmir. Bu vəziyyət insanı narazı salır. İnkişaf olmayan yerdə motivasiya da azalır. İş sənə yeni bilik, yeni təcrübə qazandırmırsa, bu artıq təhlükə siqnalıdır.

Yeni bacarıqlar öyrənə bilmirsənsə

Əgər çalışdığın yerdə öyrənmək üçün şərait yoxdursa, sən tədricən geridə qala bilərsən. Texnologiya dəyişir, bazar dəyişir. Amma sən eyni yerdə qalırsansa, bu gələcək üçün risklidir. İnsan özünü inkişaf etdirməlidir. Əgər iş sənə heç nə qatmırsa, sadəcə vaxt keçirməyə çevrilibsə, bu, artıq problem deməkdir. Sən öz potensialını artırmalısan, amma mühit buna imkan vermirsə, başqa yol axtarmaq lazım gəlir.

Rutinin səni boğması

Eyni işləri təkrar-təkrar görmək bir müddətdən sonra insanı sıxır. Hər şey eyni şəkildə davam edirsə, heç bir dəyişiklik yoxdursa, insan özünü sıxılmış hiss edir. İşdə yenilik olmaması, fərqli tapşırıqların verilməməsi marağı azaldır. Sən artıq əvvəlki kimi həvəsli olmursan, hər şey avtomatik hala düşür. Bu da işdən zövq almağı azaldır. İnsan inkişaf etmək istəyirsə, dəyişiklik də olmalıdır. Əgər bu dəyişiklik yoxdur, daxildə narahatlıq yaranır. İnsan başqa imkanlar axtarmağa başlayır.

Alternativlərin olub-olmaması

İşdən çıxmaq ciddi qərardır və bu addımı atmadan əvvəl mütləq alternativlərin olmalıdır. Sadəcə bezdiyin üçün işdən ayrılmaq səni daha çətin vəziyyətə sala bilər. Ona görə də əvvəlcədən düşünmək vacibdir. Yeni iş tapmadan mövcud yeri buraxmaq maddi və psixoloji stress yarada bilər. İnsan özünü təhlükəsiz hiss etməlidir. Əgər gəlir mənbəyin birdən-birə kəsilərsə, bu, həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edər. Buna görə də qərar verməzdən əvvəl real plan qurmaq lazımdır. Hansı sahədə işləyə bilərsən, hansı şirkətlər sənə uyğundur, hansı bacarıqlarını ön plana çıxara bilərsən düşünmək vacibdir. Alternativin olduqda insan daha rahat qərar verir və peşmanlıq ehtimalı azalır.

Yeni fürsətlərin araşdırılması

Yeni imkanlar öz-özünə qarşıya çıxmır, onları axtarmaq lazımdır. Müxtəlif iş platformalarına baxmaq, tanışlardan məlumat almaq, peşəkar tədbirlərdə iştirak etmək çox faydalıdır. Bəzən insan elə yaxın çevrəsində belə maraqlı təkliflər tapa bilər. Vacib olan aktiv olmaqdır. Sadəcə gözləmək yetərli deyil. Hər müraciət sənə təcrübə qazandırır, müsahibələrdə özünü daha rahat ifadə etməyi öyrənirsən. Nəticə dərhal olmasa belə, bu proses sənə gələcək üçün yol açır.

Şəbəkə qurmağın əhəmiyyəti

İnsanlarla əlaqə qurmaq karyera üçün çox önəmlidir. Tanıdığın insanlar səni başqa insanlara tövsiyə edə bilər, yeni imkanlardan xəbərdar edə bilər. Bəzən bir söhbət, bir tanışlıq insanın həyatını dəyişə bilir. Əlaqələri qorumaq, yeni insanlarla tanış olmaq sənə üstünlük qazandırır. Özünü doğru şəkildə təqdim etmək, nə istədiyini açıq demək vacibdir. İnsanlar səni tanıyanda, bacarıqlarını bildikdə, uyğun imkan çıxanda ilk səni xatırlaya bilərlər. Bu da iş dəyişmək prosesində böyük dəstək olur.