Qadınlar üçün texniki peşələr niyə çətin görünür?

Artıq elə bir dövrdə yaşayırıq ki, texniki bilik demək olar ki, hər sahədə lazımdır. Satışdan tutmuş dizayna, müəllimlikdən tutmuş marketinqə qədər hər yerdə texnologiya var. Məsələn, bu gün bir proqramist evdən işləyərək dünyanın o biri ucundakı şirkət üçün layihə hazırlaya bilir. Amma bu qədər imkan olduğu halda qadınların texniki sahələrə tərəddüdlə yanaşması düşündürücüdür. Bu tərəddüdün kökü isə illərlə formalaşmış düşüncə tərzinə gedib çıxır.
Texniki peşə dedikdə əsasən texnologiya, mexanika, proqramlaşdırma, elektronika kimi sahələr nəzərdə tutulur. Bu peşələrdə çalışan insanlar sistem qurur, problemləri həll edir, yeni məhsullar yaradır. Məsələn, bir sistem administratoru şirkətin bütün kompüter şəbəkəsinin problemsiz işləməsinə cavabdeh olur. Hər hansı nasazlıq zamanı dərhal müdaxilə edir.
Bu sahələrdə işləmək diqqət, məntiq və səbr tələb edir. Bəzən bir balaca səhv saatlarla görülən işi poza bilər. Amma nəticədə ortaya çıxan məhsul insana böyük qürur hissi verir. Sanki bir yapboz yığırsan və son parçanı yerinə qoyanda böyük rahatlıq tapırsan. Elə data analitiki də minlərlə rəqəmi analiz edib şirkət üçün düzgün qərar çıxardanda eyni məmnunluğu yaşayır.
Proqramlaşdırma, IT mütəxəssisi, sistem administratorluğu , mühəndislik, data analitikası, robototexnika, texniki dəstək kimi sahələr texniki peşələrə daxildir. Məsələn, robototexnika mühəndisi istehsalatda istifadə olunan robotların qurulması və idarəsi ilə məşğul olur. Bu sahə gələcəyin ən perspektivli istiqamətlərindən sayılır.
Qız uşağına kukla, oğlana isə maşın hədiyyə edirlər. Bu balaca fərq sonradan böyük düşüncə fərqinə çevrilir. Nəticədə qızlar texniki sahələrdən uzaq durmağa başlayır, halbuki potensialları heç də az deyil. Qız uşaqları texniki düşüncə yaradan oyunlardan uzaq tutulur. Leqo, mexaniki oyuncaqlar əsasən oğlanlara verilir. Halbuki bu oyunlar beynin inkişafına çox kömək edir. Gələcəkdə Mühəndis və ya proqramist olmaq üçün sağlam baza yaradır.

QADINLARIN ÖZLƏRİNƏ İNAMSIZLIĞI

Qadınların texniki sahələrdə özlərinə güvənməməsinin əsas səbəbi uzun illər ərzində eşitdikləri mənfi fikirlərdir. Sən bacarmazsan, bu sənlik deyil, bu iş kişilər üçündür kimi sözlər təkcə bir dəfə deyilsəydi, bəlkə də təsiri az olardı. Amma bu cür fikirlər illərlə təkrarlandıqca insanın düşüncəsinə hopur. Zamanla qadın özü də fərqinə varmadan bu sözlərə inanmağa başlayır. Əslində isə problem bacarıqsızlıq deyil, inamsızlıqdır. Çünki bir insan özünə güvənmirsə, nə qədər potensialı olsa da, onu ortaya çıxara bilmir. Qadınlar çox vaxt özlərini başqaları ilə müqayisə edir. Düşünürlər ki, mən onlar qədər yaxşı ola bilmərəm. Halbuki hər kəsin öyrənmə sürəti, təcrübə yolu fərqlidir. Kimsə tez anlayır, kimsə isə bir az gec. Bu normaldır. Amma cəmiyyət qadınlardan dərhal mükəmməl olmağı gözləyir. Bu isə əlavə təzyiq yaradır. Nəticədə qadın özünü sınaqdan keçirməkdən belə çəkinir. Çünki səhv etməkdən qorxur. Halbuki səhv etmək öyrənməyin təbii hissəsidir. Heç kim birinci gündən hər şeyi bilmir. Uğur da məhz bu səhvlərdən sonra gəlir.

BACARMARAM QORXUSU HARADAN GƏLİR

Bacarmaram qorxusu adətən uşaqlıqdan formalaşır. Qız uşağı texniki mövzularda maraq göstərdikdə çox vaxt ətrafdan istehza, lağ, laqeydlik görür. Bu da onun içində şübhə yaradır. Zaman keçdikcə bu şübhə qorxuya çevrilir. Qadın düşünür ki, mən başlasaq, alınmaz, gülünc vəziyyətə düşərəm. Əslində isə hər bir insan öyrənmə prosesində çətinlik yaşayır. Bu təkcə qadınlara aid deyil. Amma qadınlar bu çətinliyi özlərinə problem kimi görür. Çünki cəmiyyət onlardan səhvsiz olmağı gözləyir. Bu qorxu həm də dəstəyin az olmasından yaranır. Əgər bir qadının ətrafında onu ruhlandıran, dəstək olan insanlar yoxdursa, o daha tez geri çəkilir. Çünki tək qalmaq insanı daha çox qorxudur. Halbuki bir az təşviq, bir xoş söz bəzən insanın yolunu tamamilə dəyişə bilər. Bacarmaram qorxusu əslində real bacarıqsızlıqdan yox, daxildə formalaşmış inamsızlıqdan doğur. Bu qorxunu aşmaq üçün qadın ilk növbədə özünə şans verməlidir. Başlamaq lazımdır. Çünki başlamadan nəticəni bilmək mümkün deyil.

ÖZÜNÜ SÜBUT ETMƏ TƏZYİQİ

Qadın texniki sahəyə daxil olduqda üzərinə ikiqat məsuliyyət düşür. Çünki o təkcə öz işi üçün yox, bütün qadınlar adına çalışdığını hiss edir. Sanki etdiyi hər uğur və hər səhv bütün qadınlara şamil olunur. Bu isə böyük psixoloji yük yaradır. Kişilər səhv etdikdə bu normal qəbul olunur. Amma qadın səhv etdikdə dərhal bu sahəyə uyğun deyil fikri ortaya çıxır. Bu ədalətsiz yanaşma qadını daim özünü sübut etməyə məcbur edir. O daha çox işləyir, daha az istirahət edir, hər detalı dəfələrlə yoxlayır. Çünki səhv etmək istəmir. Bu isə zamanla yorğunluq yaradır. Həm fiziki, həm də psixoloji baxımdan. Qadın düşünür ki, mən dayanarsam, geri qalacağam. Bu düşüncə onu daima gərgin saxlayır. Halbuki hər insanın istirahətə, rahatlamağa ehtiyacı var. Özünü sübut etmə təzyiqi qadının potensialını göstərməsinə mane olur. Çünki o daim qorxu ilə işləyir. Əslində isə rahat mühitdə insan daha yaxşı nəticə göstərir. Qadınlar başa düşməlidir ki, onlar heç kimə sübut etməyə borclu deyil. Onların işi özləri üçündür. Öz inkişafları üçündür. Bu anlayış dəyişdikcə qadınlar texniki sahələrdə daha rahat və özünə güvənli olacaq.

AİLƏ VƏ ƏTRAF MÜHİTİN TƏSİRİ

Ailə insanın formalaşdığı ilk mühitdir. Uşaq dünyanı ilk olaraq evdə tanıyır, yaxşı ilə pisi, doğru ilə yanlışı valideynlərindən öyrənir. Valideynin dediyi sözlər uşağın düşüncə tərzini birbaşa formalaşdırır. Əgər evdə tez-tez bu sahə sənlik deyil, sən qızsan, texniki işlər çətindir kimi cümlələr işlədilirsə, uşaq bunu doğru qəbul edir. Zamanla bu fikirlər uşağın beynində dəyişməz qaydaya çevrilir. Nəticədə qız uşağı texniki mövzulardan uzaq durmağa başlayır. Halbuki bu sahələrə marağı ola bilər. Amma ətrafdan gələn mesajlar onun yolunu kəsir. Ailə tərəfindən verilən hər bir fikir uşağın gələcək seçimlərinə təsir göstərir. Dəstək olan ailədə böyüyən qız daha cəsarətli olur, özünü sınamaqdan çəkinmir. Amma daim qorxudulan, çəkindirən mühitdə böyüyən qız öz potensialını göstərməkdə çətinlik çəkir. Çünki içində daim tərəddüd olur. Ailə fərqinə varmadan qızın həyat yolunu müəyyənləşdirir. Bu səbəbdən valideynlərin dediyi hər söz çox diqqətlə seçilməlidir. Çünki bəzən sadə görünən bir cümlə insanın bütün gələcəyini dəyişə bilər.

VALİDEYNLƏRİN ROLUNUN əhəmiyyəti

Valideynlər övladının ilk motivasiya mənbəyidir. Qız texniki sahəyə maraq göstərdikdə valideyn onu dəstəkləsə, bu, onun üçün böyük güc mənbəyi olar. Sən bacararsan, istəsən öyrənərsən kimi sözlər qızın özünə inamını artırır. Valideyn dəstəyi olan qız qarşısına çıxan çətinliklərdən qorxmur. Çünki bilir ki, arxasında dayanan insanlar var. Bu dəstək təkcə sözlə yox, davranışla da göstərilməlidir. Məsələn, texniki kursa yazdırmaq, maraqlandığı sahə ilə bağlı məlumat toplamaq, onun suallarını cavablandırmaq çox önəmlidir. Valideynlər bəzən düşünür ki, qız uşağı üçün daha rahat peşələr seçmək lazımdır. Amma əslində rahatlıq insanın sevdiyi işi görməsidir. Qız texniki sahəni sevirsə, bu onun üçün rahat olacaq. Valideyn bunu başa düşməlidir. Bir valideynin dəstəyi bəzən qızın həyatını tamamilə dəyişir. Çünki insan özünə inanmasa belə, ona inanan birini görəndə güc tapır. Ona görə də, valideynlərin rolu danılmazdır. Onlar qızlarının qarşısında maneə yox, körpü olmalıdır.

ƏTRAFIN TƏNQİDİ VƏ BASQISI

Ailə ilə yanaşı, ətraf mühit də qadının seçimlərinə böyük təsir göstərir. Qohumlar, dostlar, qonşular bəzən bilmədən insanı ruhdan salan sözlər deyir. Sən qızsan, bu iş sənlik deyil, bu sahədə qadın olmaz kimi fikirlər qadının içində şübhə yaradır. Bəzən bu sözlər zarafatla deyilir. Amma təsiri çox ciddi olur. Qadın düşünür ki, hamı belə düşünürsə, deməli, mən doğrudan da uyğun deyiləm. Bu da onu geri çəkir. Ətrafın basqısı insanı öz istəklərindən uzaqlaşdırır. Qadın bəzən öz arzusundan imtina edir ki, başqalarının sözünə görə pis görünməsin. Bu isə daxili narazılıq yaradır. İnsan sevmədiyi işi görəndə özünü xoşbəxt hiss etmir. Ətraf mühit başa düşməlidir ki, hər kəsin seçimi fərqlidir. Qadının texniki sahədə işləməsi normal qarşılanmalıdır. Cəmiyyət dəyişmədikcə qadınlar bu basqını hiss etməyə davam edəcək. Amma hər bir qadın da bilməlidir ki, həyat onun həyatıdır. Başqalarının fikri ilə yaşamaq insanı irəli aparmır. Əsas olan öz istəklərinə qulaq asmaqdır. Çünki insan yalnız sevdiyi sahədə uğur qazana bilər.

İŞ MÜHİTİNDƏ QARŞILAŞILAN ÇƏTİNLİKLƏR

Texniki sahələrdə çalışan qadınlar iş mühitində müxtəlif çətinliklərlə üzləşir. Bu sahələrdə kollektivin böyük hissəsi kişilərdən ibarət olur və qadın özünü bəzən tək hiss edir. İş yerində qəbul olunmaq, fikrini rahat şəkildə bildirmək, öz mövqeyini qorumaq hər zaman asan olmur. Qadınlar çox vaxt daha diqqətli davranmağa məcbur qalır. Çünki hər hərəkətinin qiymətləndirildiyini düşünür. Bu da əlavə gərginlik yaradır. Bəzi hallarda qadının bacarığına şübhə ilə yanaşılır. Eyni işi görən kişi ilə qadın arasında fərqli münasibət göstərilə bilər. Bu isə ədalətsizlik hissi yaradır. Qadınlar bəzən daha çox çalışmalı olur ki, eyni hörməti qazansın. Bu vəziyyət uzun müddət davam etdikdə yorğunluq yaranır. İnsan özünü sübut etməkdən bezir. Halbuki iş mühiti hər kəs üçün bərabər olmalıdır. Qadınlar da kişi həmkarları qədər bacarıqlıdır və bunu sübut etməyə məcbur qalmamalıdır.

KİŞİ ÜSTÜNLÜKLÜ KOLLEKTİV

Kişilərin üstünlük təşkil etdiyi kollektivdə qadın özünü yad kimi hiss edə bilər. Bəzən fikir bildirməkdən çəkinir. Çünki ciddi qəbul olunmayacağından qorxur. İclaslarda sözünü demək istəsə belə, səsini qaldırmaqdan tərəddüd edir. Çünki səhv anlaşılmaqdan çəkinir. Bu isə qadının potensialını göstərməsinə mane olur. Bəzi hallarda qadının fikirləri qulaqardına vurulur, amma eyni fikir kişi tərəfindən deyildikdə qəbul edilir. Bu cür hallar qadının özünə inamını azaldır. Zamanla qadın özünü kənara çəkir, aktiv olmamağa başlayır. Bu isə həm onun inkişafına, həm də komandanın işinə mənfi təsir göstərir. Əslində isə fərqli baxış bucaqları işin daha keyfiyyətli görülməsinə kömək edir. Qadınların fikirləri də eyni dərəcədə dəyərlidir. Kollektivdə qarşılıqlı hörmət olmadıqca sağlam iş mühiti formalaşmır. Qadınlar qəbul olunmadıqlarını hiss etdikdə işdən soyuyurlar. Bu da onların bu sahədən uzaqlaşmasına səbəb olur.

KARYERA YÜKSƏLİŞİNDƏ MANEƏLƏR

Bəzi iş yerlərində qadınların vəzifə artımı alması daha çətin olur. Eyni bacarıq və təcrübəyə sahib olan qadın və kişi arasında seçim edilərkən üstünlük çox vaxt kişiyə verilir. Bu da qadında ədalətsizlik hissi yaradır. Qadın düşünür ki, nə qədər çalışsam da, irəli gedə bilməyəcəyəm. Bu fikir motivasiyanı ciddi şəkildə azaldır. İnsan gördüyü işin qarşılığını almaq istəyir. Əgər bu baş vermirsə, işə maraq itir. Qadınlar bəzən daha çox çalışır. Amma nəticədə eyni mövqedə qalır. Bu isə onları ruhdan salır. Bəzi qadınlar bu səbəbdən sahəni tərk edir. Halbuki potensialları çox böyükdür. Karyera yüksəlişi hər kəs üçün ədalətli şəkildə olmalıdır. Cinsiyyətə görə fərq qoyulması düzgün deyil. Qadınlar öz bacarıqları ilə yüksəlmək istəyir. Bu imkan onlara verilməlidir. Əks halda bu sahədə qadınların sayı azalmağa davam edəcək.

ROL MODELLƏRİNİN AZLIĞI

Uğurlu qadın texniki mütəxəssislər mediada çox az görünür. Televiziyada, sosial şəbəkələrdə, xəbər saytlarında əsasən kişi mütəxəssislərin uğurları paylaşılır. Bu da gənc qızların qarşısında nümunə azlığı yaradır. İnsan özü kimi birini görəndə daha çox motivasiya olur. Qızlar da texniki sahədə uğur qazanmış qadınları görsə, özlərinə daha çox inanacaqlar. Amma bu hekayələr az paylaşıldığı üçün çoxları belə qadınların mövcudluğundan belə xəbərsizdir. Bu da yanlış fikir formalaşdırır ki, guya qadınlar bu sahədə uğurlu ola bilmir. Halbuki bu tamamilə doğru deyil. Sadəcə onların uğurları kölgədə qalır. Rol modellərinin azlığı qızların seçimlərinə təsir göstərir. Onlar özlərini tək hiss edir və düşünür ki, bu yol mənlik deyil. Halbuki bir uğur hekayəsi minlərlə insana ümid verə bilər.

NİYƏ ONLAR GÖRÜNMÜR?

Qadın texniki mütəxəssislərin uğurları kifayət qədər işıqlandırılmır. Media daha çox tanınmış kişi adlarını ön plana çıxarır. Qadınların gördüyü böyük işlər arxa planda qalır. Bəzən qadınlar özləri də uğurlarını paylaşmaqdan çəkinir. Özlərini reklam etməyi sevmirlər. Bu isə onların görünməməsinə səbəb olur. Halbuki bu hekayələr çox dəyərlidir. Çünki real həyat nümunəsidir. Gənc qızlar belə hekayələri oxusa, anlayar ki, mən də bacararam. Qadınların uğur hekayələri paylaşılmalıdır ki, bu sahədə stereotiplər qırılsın. İnsanlar görsün ki, qadınlar da proqram yaradır, sistem qurur, böyük layihələrdə çalışır. Bu görünürlük artdıqca qızların texniki sahələrə marağı da artacaq. Çünki insan özünə bənzəyən birini görəndə daha cəsarətli olur. Rol modelləri bu baxımdan çox önəmlidir.

TEXNOLOGİYANIN YARATDIĞI YENİ İMKANLAR

Texnologiyanın inkişafı qadınlar üçün çoxlu yeni imkanlar yaradıb. Əvvəllər texniki sahədə işləmək üçün mütləq ofisə getmək, müəyyən bir şəhərdə yaşamaq lazım idi. İndi isə vəziyyət tam dəyişib. Onlayn kurslar, pulsuz dərs platformaları, video təlimlər sayəsində hər kəs istədiyi sahəni evindən çıxmadan öyrənə bilir. Qadınlar artıq vaxt və məkan problemi yaşamadan özlərini inkişaf etdirə bilirlər. İstənilən saatda dərs izləmək, tapşırıqları yerinə yetirmək, suallar vermək mümkündür. Bu isə ailə məsuliyyəti olan qadınlar üçün böyük üstünlükdür. Onlar öz vaxtlarını daha rahat planlaşdıra bilir. Texnologiya həm də iş tapma prosesini asanlaşdırıb. Artıq iş elanlarına onlayn müraciət etmək, müsahibələrdə video əlaqə ilə iştirak etmək mümkündür. Bu da qadınların daha çox seçim imkanına sahib olmasına şərait yaradır. Texnologiyanın yaratdığı bu imkanlar qadınların texniki sahələrə olan marağını artırır. Çünki artıq bu sahələr əlçatmaz görünmür. Hər kəs öz tempinə uyğun öyrənə bilər. Bu isə özünə inamı artırır və yeni addımlar atmağa həvəsləndirir.

UZAQDAN İŞ VƏ RƏQƏMSAL PLATFORMALAR

Uzaqdan iş imkanları qadınlar üçün böyük rahatlıqdır. Evindən çıxmadan texniki sahədə çalışmaq artıq realdır. Bir çox şirkət əməkdaşlarını məsafədən işə götürür. Qadınlar öz kompüteri vasitəsilə proqram yaza, dizayn hazırlaya, texniki dəstək göstərə bilər. Bu isə yol xərci, vaxt itkisi kimi problemləri aradan qaldırır. Qadın öz ailəsinə daha çox vaxt ayıra bilir. Uzaqdan iş həm də rahat iş mühiti yaradır. İnsan özünü daha sərbəst hiss edir. Rəqəmsal platformalar vasitəsilə dünyanın istənilən yerindən iş tapmaq mümkündür. Bu da qadınların seçim dairəsini genişləndirir. Artıq təkcə yerli şirkətlərlə yox, xarici müştərilərlə də işləmək olur. Bu həm təcrübəni artırır, həm də gəlir imkanlarını genişləndirir. Qadınlar bu fürsətlərdən istifadə etdikcə texniki sahələrdə daha çox yer almağa başlayır. Bu da cəmiyyətdəki stereotiplərin tədricən dəyişməsinə səbəb olur.

QADINLAR ÜÇÜN UYĞUN TEXNİKİ PEŞƏLƏR

Hər qadının marağı və bacarığı fərqlidir. Ona görə də texniki sahədə hər kəs özünə uyğun peşə tapa bilər. Kimisi məntiqi tapşırıqları sevir, kimisi yaradıcılığa üstünlük verir, kimisi isə insanlarla ünsiyyətdə olmağı. Texniki sahələr çoxşaxəlidir və hər zövqə uyğun istiqamət mövcuddur. Əsas məsələ qorxmamaq və sınamaqdır. Qadınlar bəzən düşünür ki, texniki sahə çox çətindir. Amma bu, doğru deyil. Hər sahədə çətinlik var. Əsas olan sevdiyin işi görməkdir. Sevdiyin işdə insan daha səbirli olur və öyrənməkdən zövq alır. Texniki sahələr qadınlar üçün də açıqdır. Sadəcə cəsarət lazımdır.

PROQRAMLAŞDIRMA

Proqramlaşdırma məntiqi düşünməyi sevən qadınlar üçün çox uyğun sahədir. Burada əsas məqsəd problemləri həll etməkdir. İnsan bir tapşırığı hissələrə bölür və addım-addım həll edir. Bu sahədə işləmək üçün riyaziyyatçı olmaq şərt deyil. Əsas olan düşünmə bacarığıdır. Proqramlaşdırma onlayn kurslarla asanlıqla öyrənilə bilər. Başlanğıc səviyyədən başlayıb tədricən irəliləmək mümkündür. Qadınlar bu sahədə uğur qazana bilər. Çünki diqqət, səbr və planlama bacarığı bu sahədə çox vacibdir. Bu xüsusiyyətlər isə qadınlarda çox güclüdür. Proqramlaşdırma həm də yaxşı gəlir imkanı yaradır. Uzaqdan işləmək şansı da çoxdur. Bu da qadınlar üçün əlavə üstünlükdür.

QRAFİK DİZAYN

Qrafik dizayn texnika ilə yaradıcılığı birləşdirən sahədir. Rənglərlə işləməyi, şəkillər hazırlamağı sevən qadınlar üçün etibarlı seçimdir. Bu sahədə işləmək üçün mütləq rəssam olmaq lazım deyil. Əsas olan zövq və öyrənmək istəyidir. Qrafik dizayn proqramları onlayn dərslərlə rahat şəkildə öyrənilə bilər. Qadınlar bu sahədə loqo, sosial media paylaşımları, reklam materialları hazırlaya bilər. Bu isə həm maraqlı, həm də gəlir gətirən işdir. Qrafik dizayn sahəsində uzaqdan iş imkanları çoxdur. Bir çox müştəri ilə internet üzərindən işləmək mümkündür. Bu da qadınlara rahatlıq yaradır. Öz vaxtını özü idarə etmək, evdən işləmək qadınlar üçün böyük üstünlükdür.

TEXNİKİ DƏSTƏK MÜTƏXƏSSİSİ

Texniki dəstək sahəsi insanlarla ünsiyyəti sevən qadınlar üçün uyğundur. Bu işdə əsas məqsəd istifadəçilərə problemlərini həll etməkdə kömək etməkdir. İnsanlar kompüter, proqram və ya sistemlə bağlı çətinlik yaşadıqda texniki dəstək mütəxəssisinə müraciət edir. Qadınlar səbrli və anlayışlı olduqları üçün bu sahədə çox uğurlu ola bilərlər. Texniki dəstək işi həm telefonla, həm də onlayn platformalar üzərindən aparıla bilər. Bu da uzaqdan işləmək imkanı yaradır. Qadınlar bu sahədə həm texniki bilik qazanır, həm də ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirir. Bu sahə karyera üçün yaxşı başlanğıc ola bilər. Sonradan daha ixtisaslaşmış texniki sahələrə keçmək mümkündür.

QORXULARI NECƏ AŞA BİLƏRİK?

Qorxular insanın inkişafına ən böyük maneələrdən biridir. Xüsusilə yeni sahəyə başlamaq istəyəndə bu qorxu daha da güclənir. Qadınlar texniki sahələrə yönəlmək istəyəndə çox vaxt özlərini hazır hiss etmirlər. Düşünürlər ki, yetərincə bilikləri yoxdur, başqalarından geri qalacaqlar, uğursuz olacaqlar. Amma bu düşüncələr reallığı əks etdirmir. Çünki heç kim bu sahələrə tam bilikli şəkildə başlamır. Hamı sıfırdan öyrənir. Qorxunu aşmağın ən əsas yolu onu qəbul etməkdir. İnsan başa düşməlidir ki, qorxu normaldır. Hər yeni addımda bu hiss olur. Əsas məsələ bu hissin qarşısında dayanıb geri çəkilməməkdir. Qadınlar özlərinə zaman verməlidir. Öyrənmə prosesi birdən olmur. Səbr lazımdır. Özlərini başqaları ilə müqayisə etməməlidirlər. Hər kəsin yolu fərqlidir. Kimisi tez öyrənir, kimisi isə yavaş. Bu zəiflik deyil. Qorxuların qarşısını almaq üçün məqsədləri kiçik hissələrə bölmək çox önəmlidir. Böyük hədəf insana ağır görünə bilər. Amma onu hissələrə böldükdə hər addım daha asan görünür. Qadınlar hər kiçik uğuru dəyərləndirməlidir. Bu, özünəinamı artırır. Zamanla qorxular azalır və yerini inama verir.

KİÇİK ADDIMLARLA BAŞLAMAQ

Texniki sahəyə başlamaq üçün dərhal böyük layihələrə girişmək lazım deyil. Ən sadə səviyyədən başlamaq kifayətdir. Məsələn, bir qısa kursa yazılmaq, bir video dərs izləmək, bir proqramı öyrənməyə çalışmaq böyük başlanğıcdır. İnsan hər gün bir az öyrəndikdə zamanla böyük nəticələr əldə edir. Qadınlar özlərinə real məqsədlər qoymalıdır. Bir həftədə mütəxəssis olmaq mümkün deyil. Amma bir ayda əsas anlayışları öyrənmək olar. Kiçik addımlar insana güvən verir. Hər yeni öyrənilən mövzu insanı bir az da irəli aparır. Bu prosesdə səhv etməkdən qorxmamaq lazımdır. Səhvlər öyrənmənin təbii hissəsidir. Qadınlar səhv etdikdə özlərini günahlandırmamalıdır. Əksinə, bu səhvlərdən dərs çıxarmalıdır. Kiçik addımlarla irəliləyən insan zamanla özünü daha güclü hiss edir. Bu da qorxuların azalmasına səbəb olur. Əsas məsələ başlamaqdır. Çünki başlamayan insan heç vaxt nəticə görə bilməz.

DƏSTƏK QRUPLARI VƏ MENTORLUQ

İnsan tək olanda daha tez yorulur və ümidsizliyə düşür. Amma eyni yoldan keçən insanlarla birlikdə olduqda bu proses daha asan olur. Dəstək qrupları qadınlar üçün çox faydalıdır. Bu qruplarda insanlar təcrübələrini bölüşür. Bir-birinə məsləhət verir, çətin anlarda ruhlandırır. Qadınlar başa düşür ki, tək deyillər. Başqa qadınlar da eyni çətinlikləri yaşayır. Bu, insana güc verir. Mentorluq da çox önəmlidir. Təcrübəli bir insanın yol göstərməsi yeni başlayanlar üçün böyük üstünlükdür. Mentor qadına nəyi necə etməli olduğunu başa salır. Səhvlərdən necə qaçmaq lazım olduğunu göstərir. Bu da öyrənmə prosesini sürətləndirir. Qadınlar mentor tapdıqda özlərini daha güvənli hiss edir. Çünki yanında ona yol göstərən biri olur. Dəstək qrupları və mentorluq qadınların bu sahədə qalıcı olmasına kömək edir. Çünki tək mübarizə aparmaq çətindir. Amma birlikdə irəliləmək daha asandır. Qadınlar bir-birinə dəstək olduqca texniki sahələrdə daha çox yer almağa başlayacaq.