Süni intellekt fotoqrafların yerini tutacaqmı?
Bir düyməni basırsan və saniyələr içində möhtəşəm bir portret yaranır. Heç kamera yoxdur, obyektiv yoxdur, işıq qurğusu yoxdur. Sadəcə bir proqram. Bu artıq xəyal deyil, realdır. Süni intellekt sürətlə həyatımıza daxil olur. Fotoqrafiya sahəsində də ciddi dəyişikliklər yaradır.
Bir vaxtlar yaxşı şəkil çəkmək üçün mütləq peşəkar fotoqraf tapmalı idin. Video çəkilişi üçün isə videoqraf dəvət edirdin. Onlar avadanlıq gətirir, işıq qurur, uyğun bucaq seçir, saatlarla çəkiliş edirdi. İndi isə bəzi hallarda bu prosesə ehtiyac qalmır. Çünki süni intellekt bu işlərin bir hissəsini avtomatik yerinə yetirə bilir.
Əslində hər iki fikirdə müəyyən həqiqət var. Süni intellekt bəzi sahələrdə fotoqraf və videoqrafların işini azalda bilər. Məsələn, reklam üçün sadə vizuallar, məhsul şəkilləri artıq proqramla hazırlana bilir. Amma insan emosiyasının, real anın, canlı xatirənin olduğu çəkilişlərdə hələ də peşəkar insan lazımdır.
Süni intellekt fotoqraf və videoqrafların yerini tutacaqmı, yoxsa sadəcə onların işini asanlaşdıran bir alət olacaq? Bu sual bu gün bir çox insanı düşündürür. Bəziləri qorxur ki, gələcəkdə peşəkar çəkilişlərə ehtiyac qalmayacaq. Bəziləri isə düşünür ki, texnologiya sadəcə işi sürətləndirəcək, amma insan faktorunu əvəz etməyəcək.
Bir vaxtlar yalnız peşəkarların bacardığını indi proqramlar edir. Amma bu o demək deyil ki, peşə sahibləri lazımsız olacaq. Sadəcə iş forması dəyişir. Fotoqraf və videoqraf
texnologiyanı öyrənməli, süni intellekti alət kimi istifadə etməlidir.
Fotoqraflıq sənəti nədir?
Fotoqraflıq sadəcə bir düyməni basmaqla şəkil çəkmək deyil. Bu sənət insanın gördüyünü, hiss etdiyini və düşündüyünü bir kadrın içində toplamaq bacarığıdır. Fotoqraf üçün kamera sadəcə bir alətdir. Əsas iş isə onun baxışında başlayır. Hər bir fotoşəkil bir hekayə daşıyır. Bəzən bir insanın gözlərindəki ifadə, bəzən dodağındakı zəif təbəssüm, bəzən də səssiz bir anın yaratdığı duyğu fotoşəkildə əks olunur. Fotoqraf həmin saniyəni seçir, onu saxlayır və gələcək üçün bir xatirəyə çevirir.
Bir toy mərasimində çəkilən foto, bir körpənin ilk addımı, bir insanın sevincli anı və ya kədərli baxış fotoqraflığın əsl gücünü göstərir. Fotoqraf həmin anı təkcə görüntü kimi deyil, emosional bir dəyər kimi saxlayır. İnsan illər sonra həmin şəkilə baxanda o anı yenidən yaşaya bilir. Məhz bu səbəbdən fotoqraflıq sadəcə texniki iş deyil, böyük məsuliyyətdir. Çünki sən insanların xatirələrini qoruyursan.
Fotoqraflıqda işıq, kölgə, bucaq, kompozisiya çox vacibdir. Amma bunlardan da vacibi fotoqrafın insanı anlama bacarığıdır. Kiminsə özünü rahat hiss etməsi, gülümsəməsi, təbii görünməsi üçün fotoqraf onunla ünsiyyət qurmalıdır. Səmimi münasibət qurulmadan yaxşı foto çəkmək çətindir. Bu sənətdə texnika öyrənilə bilər. Amma insanı anlamaq zaman və təcrübə tələb edir.
Fotoqraflıq sənəti insanın daxili dünyasını açmaq kimidir. Bəzən bir foto min sözdən daha çox şey danışa bilir. Çünki şəkil sözsüz danışır. Bu da fotoqrafın ən böyük uğurudur.
İnsan yaradıcılığı və baxış bucağı
İnsan yaradıcılığı fotoqraflığın əsas təməlidir. İnsan görür, düşünür, hiss edir və bu hissləri şəkilə çevirir. Fotoqraf ətrafında baş verənləri sadəcə müşahidə etmir, onları öz dünyagörüşünə uyğun şəkildə təqdim edir. Hər fotoqrafın baxış bucağı fərqlidir. Eyni yerdə iki fotoqraf dursa belə, çəkdikləri şəkillər tam fərqli ola bilər. Çünki hər insan dünyanı öz pəncərəsindən görür.
İnsan empati qurur. Qarşısındakı şəxsin nə hiss etdiyini anlamağa çalışır. Onun sevincini, həyəcanını, narahatlığını sezə bilir. Bu isə fotoya birbaşa təsir edir. Fotoqraf kadrı qurarkən qarşısındakı insanın rahat olub-olmadığını, özünü necə hiss etdiyini düşünür. Bu da şəkilin daha səmimi və təbii görünməsinə səbəb olur.
Süni intellekt isə məlumat üzərindən işləyir. O, ona verilən məlumatları analiz edir və nəticə çıxarır. Amma hiss etmir. Qarşısındakı insanın iç dünyasını anlaya bilmir. Sadəcə gördüyünü rəqəmlərə çevirir. Bu da insanın baxış bucağı ilə maşının baxışının fərqli olmasının əsas səbəbidir. İnsan düşünür, şərh edir, seçim edir. Maşın isə proqramlaşdırıldığı kimi işləyir.
Fotoqraf üçün hər çəkilən şəkil bir qərardır. Hansı bucaqdan çəkmək, nəyi ön plana çıxarmaq, nəyə diqqət yetirmək yaradıcı seçimdir. Bu seçimləri isə yalnız insan edə bilir. Süni intellekt isə bu qərarları əvvəlcədən verilmiş qaydalara əsasən verir. Məhz buna görə insan yaradıcılığı fotoqraflığın əsas hissəsidir.
Süni intellekt foto çəkə bilərmi
Texniki baxımdan süni intellekt şəkil yarada bilir. Amma bu, real bir anın çəkilməsi deyil. Bu proses simulyasiya üzərində qurulub. Yəni süni intellekt real həyatda baş verən bir hadisəni müşahidə etmir. O, sadəcə ona verilən məlumatlardan istifadə edərək yeni bir görüntü yaradır.
Süni intellektin yaratdığı şəkillər bəzən çox real görünür. İnsan ilk baxışda bunun kompüter tərəfindən yaradıldığını başa düşmür. Amma həmin şəkil real bir hadisənin nəticəsi deyil. Orada çəkilən insan, məkan və ya hadisə əslində mövcud olmaya bilər. Bu, süni şəkildə yaradılmış bir görüntüdür.
Fotoqraf real məkanda olur. Real insanlarla ünsiyyət qurur və real anı tutur. Süni intellekt isə real mühitdə iştirak etmir. O, sadəcə verilən təsvirlərə əsasən nəticə çıxarır. Bu da onu göstərir ki, süni intellekt şəkil yarada bilər, amma real foto çəkmir.
Bir toyda çəkilən foto ilə süni intellektin yaratdığı toy şəkli arasında böyük fərq var. Birincisi real insanların real emosiyalarını əks etdirir. İkincisi isə sadəcə görüntüdür. Orada yaşanmış bir an yoxdur. Bu səbəbdən süni intellekt fotoqrafı əvəz edə bilmir. Sadəcə alternativ görüntülər yaradır.
AI ilə şəkil yaratma texnologiyaları
Hazırda Midjourney, DALL-E kimi alətlər mövcuddur. Bu proqramlar sən yazdığın mətni analiz edir və ona uyğun şəkil yaradır. Məsələn, sən proqramda belə bir təsvir yazırsan: "gün batımında çay içən yaşlı kişi". Bir neçə saniyə sonra proqram bu təsvirə uyğun bir şəkil təqdim edir.
Bu texnologiya əsasən dizayn, reklam və vizual layihələr üçün istifadə olunur. Şirkətlər məhsullarını təqdim etmək üçün bu cür alətlərdən yararlanır. Dizaynerlər ideyalarını vizual şəkildə göstərmək üçün bu texnologiyadan istifadə edirlər.
AI ilə yaradılan şəkillər real fotosessiya etmədən vizual əldə etməyə imkan verir. Bu, vaxt və maliyyət baxımından sərfəlidir. Amma burada da bir məqam var. Bu şəkillər real həyatda yaşanmış bir anı əks etdirmir. Sadəcə proqramın yaratdığı görüntüdür.
Bu alətlər sürətlə inkişaf edir. Şəkillər daha real, daha detallı olur. Amma yenə də insanın çəkdiyi foto ilə eyni deyil. Çünki insanın gördüyü, hiss etdiyi və anladığı bir anı əks etdirmək süni intellekt üçün mümkün deyil.
Bu texnologiyalar fotoqraflar üçün də faydalı ola bilər. Məsələn, ideya yaratmaq, eskiz hazırlamaq, layihə planlamaq üçün istifadə edilə bilər. Amma əsas iş yenə də insanın əlində qalır. Fotoqraf real anı tutan, xatirəni qoruyan şəxs olaraq qalır.
AI fotoqrafların yerini tutacaqmı?
Bu suala qısa cavab vermək olarsa, xeyr. Amma məsələ tək bir cümlə ilə bitmir. Süni intellekt müəyyən tip şəkillər üçün artıq kifayət qədər effektiv nəticə verir. Məsələn, məhsul şəkilləri, reklam üçün lazım olan vizuallar, stok fotolar bu kateqoriyaya daxildir. Şirkətlər üçün sadə məhsul görüntüləri yaratmaqda artıq real fotosessiya keçirməyə ehtiyac qalmaya bilər. Çünki süni intellekt bu tip şəkilləri sürətli və ucuz şəkildə hazırlaya bilir.
Amma məsələ toy, ad günü, tədbir və insan emosiyalarının ön planda olduğu anlara gələndə vəziyyət dəyişir. Bu cür hallarda süni intellekt real insanın yerini tuta bilmir. Çünki bu anlar sadəcə görüntü deyil, xatirədir. İnsanlar toy şəkillərinə baxanda həmin günü yenidən yaşamaq istəyir. Orada real gülüşlər, real baxışlar, real duyğular olmalıdır. Süni intellekt bunu verə bilmir.
Bir tədbirdə insanların həyəcanı, sevinc anları, səhnədə çıxış edən şəxsin ifadəsi canlı şəkildə tutulmalıdır. Süni intellekt belə anları əvvəldən bilə bilməz. O, gözlənilməz hadisələri, ani reaksiyaları tutmaq qabiliyyətinə sahib deyil. Fotoqraf isə həmin anda orada olur. Vəziyyəti görür və düzgün anı seçir.
Yəni nəticə olaraq demək olar ki, süni intellekt bəzi texniki və kommersiya sahələrində fotoqrafların işini azalda bilər. Amma insanın iştirak etdiyi emosional və xüsusi anlarda fotoqrafın yerini tutmaq mümkün deyil. Fotoqrafiya yalnız görüntü yaratmaq deyil, xatirə qorumaqdır. Bu isə hələ də insanın işidir.
Peşəkar fotoqraflar üçün təhlükə varmı?
Əgər fotoqraf uzun illər eyni şəkildə işləyirsə, yenilikləri izləmirsə və texnologiyadan uzaq qalırsa, bəli, risk var. Çünki dünya dəyişir, müştərilərin tələbləri də dəyişir. Süni intellektin inkişafı ilə bəzi işlər avtomatlaşdırılır və bu da rəqabəti artırır.
Amma fotoqraf texnologiyanı öyrənirsə, yeni proqramlardan istifadə edirsə, öz bacarıqlarını inkişaf etdirirsə, əksinə bu dəyişiklik onun üçün fürsətə çevrilir. Məsələn, süni intellektdən istifadə edərək daha sürətli işləmək, daha keyfiyyətli nəticələr əldə etmək mümkündür. Bu da müştəri məmnuniyyətini artırır.
Peşəkar fotoqraf üçün əsas məsələ adaptasiya olmaqdır. Yəni dəyişən bazara uyğunlaşmaq, yeni bacarıqlar qazanmaq. Süni intellektdən qorxmaq əvəzinə onu öyrənmək lazımdır. Kim bu texnologiyanı düzgün istifadə edərsə, bazarda daha güclü mövqe qazana bilər.
Fotoqraflıq yalnız texniki bacarıq deyil. İnsanlarla ünsiyyət qurmaq, onların rahat olmasını təmin etmək, doğru anı seçmək hələ də insan işidir. Süni intellekt bu xüsusiyyətləri əvəz edə bilmir. Ona görə də peşəkar fotoqraflar üçün tam yox olma təhlükəsi yoxdur. Sadəcə dəyişən şəraitə uyğunlaşmaq lazımdır.
Süni intellekt alət kimi istifadə edilə bilərmi?
Bəli, süni intellekt çox rahat şəkildə alət kimi istifadə edilə bilər. Necə ki, vaxtilə Photoshop ortaya çıxanda bəzi insanlar düşünürdü ki, bu proqram fotoqrafların yerini tutacaq. Amma əksinə oldu. Photoshop fotoqrafın işini asanlaşdırdı, ona yeni imkanlar yaratdı. Süni intellekt də eyni yolu gedir.
Fotoqraf artıq bütün işləri əl ilə etmək məcburiyyətində qalmır. Bəzi texniki prosesləri süni intellektə həvalə edə bilər. Bu da vaxta qənaət edir və daha çox müştəri ilə işləmək imkanı yaradır.
Süni intellekt fotoqraf üçün köməkçi rolunu oynayır. Yəni əsas qərarları yenə də insan verir. Hansı şəkil seçilməlidir, hansı kadr daha yaxşıdır, hansı emosiyanı ön plana çıxarmaq lazımdır kimi məqamlar hələ də fotoqraf müəyyən edir.
Bu texnologiya fotoqraflığın yerini tutmur, sadəcə iş prosesini sürətləndirir. Fotoqraf öz yaradıcılığına daha çox vaxt ayıra bilir. Çünki texniki detallarla az məşğul olur. Bu da işin keyfiyyətini artırır.
Redaktə və montaj imkanları
Süni intellekt sayəsində artıq redaktə prosesi çox sürətlənib. Əvvəllər fon silmək, işıq balansını düzəltmək, üz təmizləmək uzun vaxt aparırdı. İndi isə bu işlər saniyələr içində görülə bilir. Fotoqraf bir neçə kliklə fonu dəyişə, rəngləri tənzimləyə, işıq problemini aradan qaldıra bilir. Üzdə olan xırda qüsurlar avtomatik şəkildə düzəldilir. Bu da daha təmiz və professional nəticə əldə etməyə kömək edir.
Bu sürət fotoqrafın iş yükünü azaldır. O, eyni vaxtda daha çox layihə qəbul edə bilir. Müştərilər də şəkilləri daha tez əldə edir. Bu, hər iki tərəf üçün müsbət haldır. Amma burada bir məqam var. Redaktə nə qədər avtomatik olsa da, son qərar yenə də fotoqrafın əlindədir. Hansı düzəlişin uyğun olduğunu, nə qədər müdaxilə etməyin lazım olduğunu insan özü müəyyən edir. Süni intellekt sadəcə texniki dəstək verir.
AI və insan əməkdaşlığı
Fotoqrafiya sahəsində gələcəyin əsas modeli insan və süni intellektin birlikdə işləməsidir. Yəni insan yaradır, süni intellekt isə kömək edir. Bu əməkdaşlıq iş prosesini daha rahat və səmərəli edir. Fotoqraf ideyanı düşünür, kadrı qurur. İnsanlarla ünsiyyət qurur və emosiyanı tutur. Süni intellekt isə texniki tərəfdə dəstək verir.
Məsələn, fotoqraf çəkilişi edir, sonra şəkilləri redaktə etmək üçün süni intellektdən istifadə edir. Rəng düzəlişi, işıq balansı, fon dəyişmə kimi texniki işlər avtomatik həyata keçirilir. Bu da fotoqrafa daha çox vaxt qazandırır. O, texniki detallarla deyil, yaradıcılıqla məşğul olur.
Bu əməkdaşlıq nəticəsində həm işin keyfiyyəti artır, həm də vaxt itkisi azalır. Fotoqraf daha çox müştəri qəbul edə bilir, layihələri daha tez təhvil verir. Müştərilər də nəticədən məmnun qalır.
Ən önəmlisi isə budur ki, süni intellekt fotoqrafın yerinə qərar vermir. Hansı şəkil seçilməlidir, hansı kadr daha yaxşıdır, hansı emosiyanı ön plana çıxarmaq lazımdır suallarına insan qərar verir. Süni intellekt sadəcə texniki dəstək rolunu oynayır. Yəni bu əməkdaşlıq fotoqrafiyanı zəiflətmir, əksinə gücləndirir. İnsan öz yaradıcılığını qoruyur, süni intellekt isə işi sürətləndirir. Bu balans gələcəkdə fotoqrafiya sahəsinin əsas iş modelinə çevriləcək.
Gələcəyin fotoqrafı necə olacaq?
Gələcəyin fotoqrafı təkcə kamera ilə işləməyi bilməyəcək. O, proqramlardan da anlayacaq. Yəni texniki və yaradıcı bacarıqlar birlikdə olacaq. Fotoqraf həm yaxşı kadr qurmağı, həm də şəkilləri rəqəmsal mühitdə emal etməyi bacarmalıdır.
Bu o deməkdir ki, fotoqraf yalnız çəkilişlə kifayətlənməyəcək. O, süni intellekt alətlərindən istifadə edərək şəkilləri daha keyfiyyətli hala gətirəcək. Rəng korreksiyası, işıq balansı, kompozisiya düzəlişi kimi işləri də biləcək.
Gələcəyin fotoqrafı özünü daim inkişaf etdirməlidir. Yeni proqramlar, yeni texnologiyalar öyrənməlidir. Çünki bazar dəyişir və müştərilərin gözləntiləri artır. Kim yeniliklərə açıq olarsa, daha uğurlu olacaq.
Ən vacib məqam isə odur ki, fotoqraf insanlarla ünsiyyəti qoruyacaq. Müştərinin istədiyini başa düşmək, onu rahat hiss etdirmək, doğru anı seçmək hələ də insan işidir. Süni intellekt bu bacarıqları əvəz edə bilmir.
Yəni gələcəyin fotoqrafı həm texniki cəhətdən güclü, həm də insan yönümlü olacaq. Bu iki xüsusiyyət birlikdə olduqda peşəkar fotoqraf bazarda öz yerini qoruyacaq.
Yeni peşələr yaranacaqmı?
Bəli, süni intellektin inkişafı ilə fotoqrafiya sahəsində yeni peşələr yaranacaq. Artıq təkcə fotoqraf olmaq kifayət etməyə bilər. Yeni ixtisaslaşmalar ortaya çıxacaq.
Məsələn, AI foto dizayneri. Bu sahədə çalışan insanlar süni intellekt proqramları ilə şəkil yaradacaq, vizual layihələr hazırlayacaq. Reklam, sosial media, sayt dizaynı üçün xüsusi vizuallar düzəldəcək.
Rəqəmsal kreativ peşəsi də geniş yayılacaq. Bu şəxslər həm foto, həm video, həm də qrafik dizayn sahəsində çalışacaq. Süni intellekt alətlərindən istifadə edərək kreativ layihələr hazırlayacaqlar.
Bundan başqa, AI üzrə vizual məsləhətçi kimi yeni sahələr də yarana bilər. Bu insanlar şirkətlərə süni intellektdən necə istifadə etməli olduqları barədə yol göstərəcək. Hansı alət hansı iş üçün uyğundur, necə daha effektiv nəticə əldə etmək olar kimi mövzularda dəstək verəcəklər.
Yəni süni intellekt fotoqrafiyanı məhv etmir, əksinə yeni iş imkanları yaradır. Sadəcə sahə dəyişir və inkişaf edir. Kim bu dəyişikliyə uyğunlaşarsa, yeni peşələrdə özünü tapacaq.
